Het Zwarte Woud bezoeken
Een middelgebergte in het zuidwesten van Duitsland, tegenover de Vogezen aan de andere kant van de Rijn. Het strekt zich honderdzestig kilometer uit, van Pforzheim tot de Zwitserse grens, en dankt zijn naam aan de sparrenbossen, zo dicht dat ze van ver zwart lijken. Het hoogste punt, de Feldberg, komt nauwelijks boven de vijftienhonderd meter.
In het noorden heeft Baden-Baden zijn thermen en zijn casino, en de Schwarzwaldhochstraße loopt verder naar Freudenstadt. In het midden bewaren het Kinzigdal en Triberg de boerderijen, de watervallen en de koekoeksklokken. In het zuiden opent Freiburg zich naar de Titisee en de hoogvlakten. Je komt om te wandelen, te baden in warm bronwater en een stuk kersentaart te eten, niet voor Alpentoppen.
Je gaat het geweldig vinden als
- je van rustige wandelingen houdt, door het bos en van boerderij naar herberg
- je thermen, spa's en elegante kuuroorden zoekt
- je een natuuruitje wilt dat met de auto goed bereikbaar is
Kies liever iets anders als
- je hooggebergte en gletsjers zoekt
- je zonder auto reist en naar afgelegen boerderijen wilt
- je een hekel hebt aan regen: het bos dankt zijn groen aan een vochtig klimaat
Niet te missen
-
1 De thermen van Baden-Baden +8 aanbev.
Het beroemdste kuuroord van Duitsland, al sinds de Romeinen. In de Caracalla-thermen ga je van de binnenbaden naar de buitenbaden, in water van ruim dertig graden. In het Friedrichsbad ernaast volgt het baden een ritueel van zeventien stappen. Een waarschuwing voor wie preuts is: in de sauna's laat je je zwemkleding buiten.
-
2 De watervallen van Triberg Watervallen
Het water van de Gutach stort honderdzestig meter omlaag in zeven sprongen, onder in een kloof vol sparren. Een pad klimt langs de vallen omhoog, en eekhoorns eten uit je hand. In het dorp herinneren de koekoeksklokwinkels eraan dat het hele ambacht hier is ontstaan.
-
3 De Schwarzwaldhochstraße Weg
Zestig kilometer panoramaweg tussen Baden-Baden en Freudenstadt, over de noordelijke kam. Hij komt langs het meer Mummelsee en aan de voet van de Hornisgrinde, van waar je bij helder weer de kathedraal van Straatsburg ziet. Stop in het nationaal park om tussen de sparren te wandelen.
-
De toren van rode zandsteen torent boven de zonnigste stad van Duitsland uit. Rondom wordt elke ochtend markt gehouden op het plein, en kleine goten, de Bächle, lopen langs de geplaveide straten. Klim bij zonsondergang op de Schlossberg en zie de Munster oplichten.
-
5 De adventskalender van Gengenbach Kerst
In december worden de vierentwintig ramen van het stadhuis van Gengenbach de grootste adventskalender ter wereld, en elke avond gaat er een nieuw open. De kerstmarkt vult het vakwerkcentrum. Kom doordeweeks, bij het vallen van de avond.
De klassieke valkuil
Het Zwarte Woud terugbrengen tot de Titisee en een koekoeksklok die je in het voorbijgaan koopt. Langs het meer volgen de souvenirwinkels elkaar op, en de touringcars ook. Ga liever de hoogvlakten op, wandel een uur naar een boerderijherberg en proef de gerookte ham waar hij wordt gemaakt.
Onze routes in het Zwarte Woud
| Duur | Route | Wat je ziet |
|---|---|---|
| 3 dagen | Baden-Baden › Schwarzwaldhochstraße › Freudenstadt | De thermen, de bergmeren, het nationaal park |
| 5 dagen | Freiburg › Titisee › Triberg › Gengenbach | De stad, de hoogvlakten, de watervallen, de vakwerkdorpen |
| 1 week | Van Baden-Baden naar Freiburg via het Kinzigdal | Het hele gebergte, van de thermen in het noorden tot de toppen in het zuiden |
Begin in het noorden, in Baden-Baden, met een dag in de thermen, en neem dan de Schwarzwaldhochstraße naar Freudenstadt met zijn enorme marktplein. Daal af door het Kinzigdal naar Gengenbach en het openluchtmuseum in Gutach. Heb je een week? Eindig met Triberg, de Titisee en de Feldberg, voor twee nachten in Freiburg.
Beste reistijd in het Zwarte Woud
| Interesse | Seizoen | Temperaturen | Het hoogtepunt | Drukte en prijzen |
|---|---|---|---|---|
| Winterdec. tot feb. | -6 tot 4 °C | Skiën op de Feldberg en kerstmarkten | Gemiddeld | |
| Lentemaart tot mei | 2 tot 18 °C | De kersenbloesem in de dalen | Laag | |
| Zomerjuni tot aug. | 12 tot 25 °C | Wandelen en zwemmen in de meren | Hoog | |
| Herfstsept. tot nov. | 4 tot 18 °C | De wijnoogst en gouden bossen | Gemiddeld |
Ons advies
Kom in september of oktober: de beukenbossen kleuren goud tussen de sparren, in de wijngaarden aan de voet van het gebergte wordt geoogst, en de nieuwe wijn komt op tafel met uientaart. De zomer is ideaal om te wandelen, maar de meren lopen vol. In december zijn de kerstmarkten alleen al de reis waard.
Reizen naar het Zwarte Woud
-
Met de trein via Keulen of Frankfurt Het eenvoudigst
De ICE uit Amsterdam of Utrecht brengt je met één overstap naar Karlsruhe, Offenburg en Freiburg. Vanaf Offenburg klimt de Schwarzwaldbahn door zo'n veertig tunnels naar Triberg.
-
Met de auto over de A61 en de A5 Het vrijst
Vanuit het zuiden van Nederland of vanuit België ben je in zes à zeven uur in het noorden van het Zwarte Woud. De Duitse snelwegen zijn tolvrij voor auto's, en vanaf de A5 bereik je elk dal in een halfuur.
-
Met het vliegtuig naar Bazel of Stuttgart Het snelst
De luchthaven van Bazel-Mulhouse ligt op een uur van Freiburg, Stuttgart op anderhalf uur van het noordelijke Zwarte Woud. Beide hebben rechtstreekse vluchten vanuit Amsterdam.
Kom met de auto als je naar boerderijherbergen en dorpjes op de kammen wilt. Voor een verblijf tussen Freiburg, Baden-Baden en Triberg volstaat de trein, zeker met de gastenkaart die de meeste hotels uitdelen.
Vervoer in het Zwarte Woud
Het gebergte is goed ontsloten: streektreinen rijden de meeste dalen op, en bussen verbinden de dorpen op de kammen. In veel gemeenten reis je met de gastenkaart van je hotel gratis met bus en trein door de hele regio. Voor de Hochstraße en de gehuchten blijft de auto handiger.
Goed om te weten
Vraag bij aankomst meteen aan de receptie naar je gastenkaart: hij opent het openbaar vervoer en geeft vaak korting op musea en liften. Met je Nederlandse of Belgische rijbewijs mag je in Duitsland rijden. In de winter zijn winterbanden verplicht op besneeuwde wegen.
Wat eet je in het Zwarte Woud?
- Schwarzwälder Kirschtorte: de echte van hier, chocolade, room en kersen, overgoten met kersenbrandewijn.
- Schwarzwälder ham: gezouten en gerookt boven sparrenhout, in flinterdunne plakjes met boerenbrood.
- Beekforel: gevangen in de bergbeken, op de manier van de molenaarsvrouw of gerookt.
- Spätzle: kleine verse deegslierten met kaas, of als bijgerecht bij gerechten met saus.
- Badense wijnen: pinot noir en pinot gris van de hellingen van de Ortenau en het Markgräflerland.
- Uientaart en nieuwe wijn: het herfstduo, in de kelders geschonken tijdens de wijnoogst.
Wil je eten zoals de inwoners, zoek dan een boerderijherberg op de hoogte, waar ham, kaas en huisbier op tafel komen. In de dalen aan de voet van het gebergte openen de wijnboeren in het seizoen hun kelders, en de wijnboerenkroegen schenken de wijn van het jaar. Houd plaats voor de taart, het liefst in een theesalon in een dorp.
Waar overnachten in het Zwarte Woud?
| Gebied | Om wat te doen | Goed om te weten |
|---|---|---|
| Baden-Baden en het noorden | Thermen, casino, Schwarzwaldhochstraße | Het chicst |
| Freudenstadt en Baiersbronn | Nationaal park, wandelen, toprestaurants | Het natuurlijkst |
| Het Kinzigdal en Triberg | Boerderijen, watervallen, koekoeksklokken | Het traditioneelst |
| Freiburg | Oude stad, Munster, markten | Het levendigst |
| De Titisee en de Feldberg | Meren, skiën, hoogvlakten | Het meest alpine |
Wat kost een reis in het Zwarte Woud?
| Reis | Duur | Budget per persoon |
|---|---|---|
| Voordelig (jeugdherberg, gratis vervoer, boerderijherbergen) | 5 dagen | € 350 tot € 550 |
| Comfort (dorpshotel, auto, thermen) | 5 dagen | € 700 tot € 1.200 |
| Luxe (luxehotel, spa, sterrenrestaurants) | 5 dagen | € 1.800 tot € 3.500 |
- De gastenkaart: in veel gemeenten krijg je hem gratis van je hotel, en hij bespaart je elk bus- en treinkaartje.
- De thermen: de toegang betaal je per uur; twee à drie uur volstaan om ervan te genieten zonder een hele dag te betalen.
- De boerderijherbergen: je eet er royaal voor veel minder dan in de stad.
- Het seizoen: in de lente en de late herfst kosten kamers duidelijk minder dan in de zomer en in december.
- De toprestaurants: Baiersbronn telt meerdere sterrenrestaurants; het lunchmenu kost er vaak veel minder dan het diner.
Tradities en cultuur in het Zwarte Woud
Het Zwarte Woud leefde lang van het hout: de stammen dreven als vlotten de rivieren af naar de Rijn en verder naar Holland. Op de afgelegen boerderijen waren de winters lang, en in de 18e eeuw begon men klokken te maken; marskramers verkochten ze in heel Europa. De koekoeksklok werd het symbool.
In enkele dorpen in het dal van de Gutach dragen vrouwen op feesten nog de Bollenhut, een hoed met grote wollen bollen, rood voor ongetrouwde meisjes, zwart voor getrouwde vrouwen. In de 19e eeuw werd Baden-Baden de zomerhoofdstad van Europa, waar koningen, schrijvers en gokkers elkaar kruisten. Kom je door Gutach? Het openluchtmuseum daar heeft eeuwenoude boerderijen herbouwd, met daken die bijna tot de grond reiken.
