Wat te doen in Egypte: top 20 bezienswaardigheden

Wist je dat de Egyptische hoofdstad de grootste stad van Afrika is? Het duizendjarige erfgoed van Caïro heeft de stad haar faam bezorgd. Tussen de majestueuze piramides van Gizeh, de historische architectuur van de islamitische wijk en de spirituele sfeer van de koptische wijk, biedt de stad een unieke onderdompeling. Voeg daar de levendige soeks en boottochten op de Nijl aan toe voor een onvergetelijke ervaring.

Aswan ligt op de oostelijke oever van de Nijl en is de laatste grote stad in het zuiden van Egypte. Het voelt aan als een oase van koelte midden in de woestijn. Als toegangspoort tot het oude Nubië heeft de stad een geschiedenis die diep geworteld is in de handel en karavaanroutes naar Afrika bezuiden de Sahara. Vaak wordt de plek enkel gezien als tussenstop voor een bezoek aan de tempels van Abu Simbel, maar Aswan heeft veel meer in huis. Denk aan een uitbundig groene omgeving vol bloemen, prachtige eilanden en indrukwekkende historische locaties.

Een onmisbare soek

De stad is overzichtelijk, want de corniche loopt langs de Nijl over een lengte van enkele kilometers. Hier vind je het merendeel van de cafés en restaurants. Het is een fijn aangelegde promenade voor een wandeling, terwijl de stad zich in de zijstraten verder uitstrekt. De soek is een van de meest levendige plekken van Aswan. Dag en nacht krioelt het hier van de verkopers en de kramen liggen vol met Egyptische en Afrikaanse producten, variërend van parfums, specerijen en kleding tot handwerk, wierook, fruit en bloemen. Het is de plek voor goede deals en aan de randen ontdek je de Nubische cultuur via typische voorwerpen zoals talismannen, sieraden en vlechtwerk. De markt is een explosie van kleuren en geuren. Een lokale specialiteit is gevulde duif, vaak met rijst, geserveerd als spies of gegrild. Probeer ook zeker de molokhia, een traditionele soep, auberginegerechten, mezzes, tahini en natuurlijk verse vis. Eet dit met het bekende Egyptische brood, verse vruchtensappen en een Nubische koffie met kardemom.

Varen van eiland naar eiland

Tegenover het stadscentrum ligt Elephantine Island, een prachtige plek die je bereikt met een feloek. Deze kleine zeilboten zijn het meest gebruikte vervoersmiddel in Aswan. Op het eiland liggen Siou en Koti, twee Nubische dorpen verscholen tussen de velden en palmbomen. De gekleurde huizen zijn prachtig en de tijd lijkt hier stil te staan. Je kunt er de ruïnes van de Chnoem-tempel bezoeken, gewijd aan de god met de ramshoorn. In dit archeologische complex vind je ook de nilometer, de beroemdste trap om de waterstand van de Nijl te meten. Tussen de zuilengangen met hiërogliefen door zie je het elegante mausoleum van de Aga Khan, opgetrokken uit roze graniet en daterend uit 1959, dat boven het water uittorent. Een klein museum gewijd aan de Nubische cultuur vertelt je meer over de tradities en de geschiedenis, die nauw verbonden is met de bouw van de hoge stuwdam van Aswan. De dam zelf is te bezoeken en in het recente Nijlmuseum leer je er alles over.

Het naburige eiland is een waar paradijs. Op Kitchener Island ligt de fantastische botanische tuin, aangelegd in 1896. De koelte die deze plek biedt te midden van de woestijn is opvallend. De planten, bloemen en bomen uit Equatoriaal-Afrika, India en tropisch Azië vormen een oase die aan een stadspark doet denken. Het contrast met het dorre zand aan de overkant is groot en voor vogels is dit een veilige haven vol gezang.

Op de westoever van de Nijl tekenen de tombes van de Nobelen zich af tegen de heuvels, met hun lange hellingbanen voor sarcofagen. Het is een mysterieuze plek met een panoramisch uitzicht. Iets verder naar het westen troont het klooster van Sint-Simeon op een plateau. Tot 1321 woonden hier 300 monniken en het complex van vier gebouwen is een van de belangrijkste monumenten uit de christelijke periode. Met zijn 8 meter hoge muren doet het denken aan een fort en het is uitstekend bewaard gebleven. Op 2 km van Aswan ligt de granietgroeve met de onvoltooide obelisk. Dit project van koningin Hatsjepsoet uit de tijd van 1500 voor onze jaartelling brak tijdens het hakken, waardoor we nu een prachtig overblijfsel in de rotsbodem zien liggen. Op 10 km afstand, op het eiland Philae, vind je de Isis-tempel uit de 4e eeuw voor onze jaartelling, een ander hoogtepunt. Aswan is een authentieke en fascinerende bestemming.

Wanneer gaan

Het klimaat is aride en droog. De maanden december tot en met februari zijn erg aangenaam met milde temperaturen. Van juni tot september kan de hitte extreem worden.

Hoe er te komen

Er zijn vluchten naar de internationale luchthaven van Aswan, die op 20 km van het centrum ligt. Er rijden bussen en taxi's naar de stad. Vanuit Caïro, op 840 km afstand, kun je de nachttrein nemen, wat een prima optie is voor deze afstand. Er rijden ook bussen en er is een directe binnenlandse vlucht van 1 uur en 20 minuten.

Luxor herbergt de grootste concentratie faraonische overblijfselen ter wereld. Het antieke Thebe onthult hier de monumentale tempels van Karnak en Luxor, de mysterieuze Vallei der Koningen en de tegen de rotswand gebouwde tempel van Hatsjepsoet. Tussen de twee oevers van de Nijl komt drieduizend jaar geschiedenis tot leven in deze hoofdstad van het oude Egypte, die nu fungeert als een enorm openluchtmuseum.

In het zuiden van Egypte had Aboe Simbel een onopvallend dorp kunnen blijven, vooral bekend bij vrachtwagenchauffeurs vanwege de nabijheid van de Soedanese grens. Dat was buiten het oude Nubië gerekend, dat twee onschatbare schatten verborgen hield onder het zand: de grote tempel van Ramses II en de tempel van Nefertari, ontdekt in 1813 en 1817 door Zwitserse en Italiaanse ontdekkingsreizigers. Bedreigd door het wassende water van de Nijl, moesten ze in 1964 160 meter worden verplaatst. Het kostte drieënhalf jaar en 3.000 arbeiders om de blokken vrij te maken en te verzagen. Een kolossale operatie die de hele wereld fascineerde en het lot van een anoniem stadje in de regio Aswan voorgoed veranderde. Aboe Simbel ligt aan de oever van het Nassermeer en ontvangt inmiddels miljoenen toeristen.

Een oase van rust

De nabijheid van de woestijn maakt van Aboe Simbel een bestemming met een eigen karakter. Hoewel de archeologische overblijfselen de voornaamste attractie zijn, is het de moeite waard om er minstens één nacht te blijven. Sommige hotels zijn ware eerbetonen aan de Nubische cultuur, waarbij de architectuur en de typische inrichting voor een unieke charme zorgen. In de kleine restaurants proef je een keuken met karakter, met specialiteiten zoals tahina op basis van sesam, babaghanouj (een puree van aubergine) en natuurlijk foul, een stoofschotel van tuinbonen. Liefhebbers van zoetigheid smullen van mehallabeyya, een romig dessert met rozenwater en pistachenoten. Hoewel het Nubische koffiezetproces volgens velen een van de beste ter wereld is, vormt thee van hibiscus een geduchte concurrent.

Naast excursies in de woestijn is een ander hoogtepunt van Aboe Simbel het Nassermeer, een indrukwekkend wateroppervlak dat midden in de woestijn bijna als een binnenzee aanvoelt. Tussen het papyrus hebben allerlei vogels, waaronder veel reigers, hun thuis gevonden. Het is een heerlijke plek, ver weg van de stedelijke drukte en gehuld in een bijzonder licht. Aan de oevers waakt de farao als een onveranderlijke meester over zijn land.

Ramses II, immens en eeuwig

In een land met een enorme hoeveelheid opmerkelijke antieke locaties is Aboe Simbel absoluut een van de meest indrukwekkende. Op de oude heilige heuvels van Meha en Ibshek startte Ramses II al aan het begin van zijn regering, in 1279 voor onze jaartelling, met een enorm bouwproject. Er vandaag voor staan is een overweldigende ervaring. De tempels zijn in de zandstenen kliffen gegraveerd. De grootste is gewijd aan de verering van verschillende godheden, waaronder de valkkopige Re-Horakhty en natuurlijk Ramses zelf. De gevel van 33 meter hoog bestaat uit vier beelden van zo'n twintig meter die geen twijfel laten bestaan over hun doel. Gekleed in een lendendoek, getooid met de nemes-hoofdtooi en voorzien van een ceremoniële baard, troont de farao in al zijn pracht. Binnen leidt een hypostyle zaal met hypnotiserend fijn graveerwerk en tien zijkamers naar de zaal met de beelden, die eveneens van enorme omvang zijn. De muren vertellen verhalen over overwinningen, zoals de Slag bij Kadesh, maar ook over heldendaden tegen de Hethieten of Libiërs. Het vakmanschap van de bouwers van deze buitenproportionele tempel schuilt in een detail: bij elke equinox, in februari en oktober, is alles zo ontworpen dat een zonnestraal naar binnen glipt om precies op de verjaardag van de farao licht te werpen op het beeld van Ramses.

Een paar meter verderop staat de tempel gewijd aan Nefertari, de eerste en favoriete echtgenote van Ramses II, die werd vergoddelijkt als Hathor. Deze tempel is intiemer, met zes beelden van 10 meter hoog op de gevel, waarvan er vier de farao voorstellen, aangevuld met prachtige bas-reliëfs en sculpturen van hun kinderen aan hun voeten. De koningin zetelt met haar kroon van hoorns en hoge veren, een toonbeeld van koninklijke schoonheid. Binnen benadrukken teksten en reliëfs de verbondenheid van het echtpaar, soms met een teder accent, naast de verering van de goden. 's Avonds verlicht een klank- en lichtspel de site: Ramses II is er fysiek niet meer, maar hij blijft heersen en fascineren.

Wanneer gaan

Het hete seizoen duurt van mei tot oktober. Het klimaat is dan dor en droog, met temperaturen die tot extreme hitte kunnen stijgen. Januari is de koelste maand. Als je hitte wilt vermijden, is de periode tussen februari en april ideaal. Om de grootste drukte te vermijden, is het aan te raden om de tempels heel vroeg in de ochtend te bezoeken.

Hoe er te komen

De meeste reizigers uit Nederland en België kiezen voor de vliegroute naar Caïro en vervolgens naar Aswan, dat op 280 km van Aboe Simbel ligt. De route voert door de woestijn en wordt per bus afgelegd. Sommigen kiezen voor een privéchauffeur. Je kunt ook kiezen voor een cruise met een tussenstop in Aboe Simbel. De stad beschikt over een eigen luchthaven; de vlucht vanaf Aswan duurt 45 minuten.

Op een kleine twintig kilometer ten zuidwesten van Caïro ligt Gizeh, dat je eigenlijk als een voorstad van de metropool kunt beschouwen. De stad ligt op de linkeroever van de Nijl, gescheiden van de hoofdstad door een brug, en bestaat uit verschillende wijken met elk een eigen karakter. Miljoenen mensen reizen hier elk jaar naartoe, in de hoop oog in oog te staan met de laatste van de zeven klassieke wereldwonderen die nog overeind staat: de piramide van Cheops. Op het plateau en de necropolis maken twee andere piramides deel uit van een fabelachtig complex uit het Oude Rijk, dat bewaakt wordt door de beroemde Sfinx. Het is lastig om op te boksen tegen zulke indrukwekkende getuigenissen uit het verleden: Gizeh is een bestemming die je simpelweg niet mag overslaan.

Cultuur in al haar vormen

Tussen de soms wat vervallen flats, luxehotels en het eiland Qorsaya, waar vissers en boeren wonen, kan Gizeh een overweldigende indruk maken. De stedenbouw laat haast pijnlijk zien hoe lastig het is om een antieke site te laten samengaan met de realiteit van een moderne stad. Gizeh is een bruisende plek met wijken die elk een eigen sfeer hebben. De chique en hippe wijk Mohandessin draait om elegantie en winkelen, met talloze restaurants en cafés. Het is het bolwerk van de Ultras Ahlawy, en op wedstrijdavonden gaat het er hier uitbundig aan toe. Kit Kat is een stuk volkser, waar je veel ambachtslieden in aardewerk vindt. Een van de opvallende bouwwerken is de enorme Universiteit van Caïro uit 1908, die met zijn architectuur echt de aandacht trekt. Vlakbij ligt de botanische tuin Al-Orman, een van de groene longen van Gizeh. De tuin beslaat 12 hectare en herbergt prachtige collecties cactussen en bomen. Hoewel de plek onder de Arabische Lente heeft geleden, blijft het een aangename oase van rust. In een voormalig herenhuis huist het museum Mohamed Mahmoud Khalil, dat kunstwerken uit de 19e eeuw verzamelt, grotendeels van Franse kunstenaars. Midden in Egypte vind je hier onverwacht werk van Delacroix, Gauguin, Monet en Van Gogh naast oriëntalistische doeken. Cultuur vind je ook terug in de ontroerende huismuseum van Taha Hussein, een intieme maar essentiële plek om je te verdiepen in een van de meest invloedrijke intellectuelen en schrijvers van de 20e eeuw.

Ambachtskunst grenst hier vaak aan de schone kunsten, en wie de kans krijgt om het centrum Ramses Wissa Wassef te bezoeken, zal dat beamen. Weven vormt hier de rode draad van een uniek leercentrum dat al veel prijzen heeft gewonnen voor de schoonheid en de filosofie achter het werk. In een bijzondere setting, ontworpen door de professor die tevens architect was, is een bezoek even mooi als leerzaam en iets wat je niet snel vergeet.

Vlakbij de avenue Al Bahr Al Aazam bevindt zich een van de meest bijzondere attracties, die als een tijdmachine fungeert. Het faraonische dorp neemt je mee naar een volledig gereconstrueerd Oud-Egypte. Met scènes uit het dagelijks leven, oude ambachten, klederdracht en muziek ontmoet je de grote figuren uit die tijd in decors die aan Nubië doen denken. Sport, spellen, shows en een speeltuin maken dit tot een vermakelijke plek die je alvast in de juiste stemming brengt voor de meest fascinerende ontmoeting: die met de piramides, de echte exemplaren die 4500 jaar geleden werden gebouwd.

Oog in oog met de Piramides en de Sfinx

Een paar kilometer verderop, op het woestijnplateau, staan de drie grootste piramides van Egypte voor je neus. Die van Cheops vormt het centrum van het grafcomplex en is de oudste van de drie. Met een hoogte van 146 meter is het ook de meest massieve, opgebouwd uit kalkstenen blokken van elk 2,5 ton. Het is een monument vol mysterie en grootsheid. De beleving is onbeschrijfelijk. Het is mogelijk om naar binnen te gaan, al zijn de gangen erg smal tot aan de grafkamer. Daarnaast liggen de piramides van Chefren en Mykerinos, die kleiner zijn, evenals de piramides van de koninginnen, de resten van de graftempel en de mastaba's, putten en ondergrondse gangen die je hier kunt ontdekken. De locatie is magistraal.

Sinds 2590 voor onze jaartelling waakt de Sfinx van 73 meter lang en 20 meter hoog over het geheel. Het beeld is uit één enkel blok rots gehouwen. Deze onverstoorbare wachter met de afgebroken neus is het enige beeld met een mensenhoofd en een leeuwenlichaam. De sterfelijke vorst wiens identiteit nog altijd ter discussie staat, wilde gelijk zijn aan de goden, en door zijn pracht is hij in zekere zin inderdaad onsterfelijk geworden.

Wanneer gaan

Met temperaturen rond de 32 graden in het voor- en najaar, zijn dit de meest aangename seizoenen om Gizeh te verkennen, zeker omdat je op de piramidesite veel moet lopen. De zomer kent veel dagen met hittegolven en droge lucht. De winters zijn mild met een gemiddelde van 14 graden.

Hoe er te komen

De piramidesite ligt op 8 kilometer van Gizeh, dat zelf zo'n twintig kilometer van Caïro afligt. Er rijden bussen en taxi's tussen deze punten. Vluchten naar Caïro zijn vanuit heel Europa ruim beschikbaar.