Wanneer champagne en hedendaagse kunst samenkomen onder 30 meter krijt
Het is hier het hele jaar door 10 °C, of het nu zomer of winter is. De lucht is koel, vochtig en ruikt naar het witte krijtgesteente. Onder je voeten liggen 18 kilometer aan ondergrondse gangen waar miljoenen flessen rusten. Welkom in de crayères (krijtgroeven) van het Domaine Vranken-Pommery in Reims, de plek waar een weduwe uit de 19e eeuw de champagne uitvond zoals we die vandaag de dag drinken.
Waarom het Domaine Vranken-Pommery bezoeken?
In 1858 verliest Louise Pommery haar echtgenoot en erft ze een bescheiden handelshuis. Ze weet niets van wijnmaken, maar transformeert deze kleine onderneming desondanks tot een wereldwijd imperium. Haar meesterzet: in 1868 koopt ze een terrein vol Gallo-Romeinse krijtgroeven op de heuvel Saint-Nicaise. Vervolgens laat ze deze enorme krijtschachten met elkaar verbinden door gangen die zijn uitgehakt door mijnwerkers uit het noorden van Frankrijk.
Zes jaar later, in 1874, lanceert ze de Pommery Nature, de eerste brut-champagne uit de geschiedenis, waarmee ze breekt met de traditie van de zoete wijnen die de markt destijds domineerde.
Dit domein staat sinds 2015 op de UNESCO-werelderfgoedlijst en is een van de weinige plekken in de Champagne waar wijnerfgoed, monumentale architectuur en hedendaagse kunst samenkomen tijdens één bezoek.
De afdaling in de krijtgroeven
116 treden naar een ondergrondse wereld
De grote trap leidt naar de kelders op 30 meter diepte. De lichtinstallatie Kinepatope van kunstenaar Pablo Valbuena, permanent bevestigd aan deze treden, zet direct de toon. Eenmaal beneden daalt de temperatuur naar 10 °C en stijgt de luchtvochtigheid tot 98 procent, de ideale omstandigheden voor het rijpen van champagne.
De crayères, die sinds de Gallo-Romeinse tijd werden gebruikt voor het winnen van bouwkrijt, vormen enorme verticale holtes die Louise Pommery met veel lef heeft omgevormd tot ondergrondse kathedralen.
Bas-reliëfs gehouwen in krijt
De beeldhouwer Gustave Navlet, in de 19e eeuw ingehuurd door Louise Pommery, heeft monumentale bas-reliëfs direct in de krijtwanden aangebracht. De gangen dragen namen van wereldsteden, elk gedoopt naar aanleiding van de commerciële veroveringen van het huis. Je loopt van de galerie Londres naar de galerie New York, terwijl je langs stoffige muren met duizenden flessen loopt.
Hedendaagse kunst in de kelder
Sinds 2002 organiseert het domein elk jaar de Expérience Pommery, een tentoonstelling van hedendaagse kunst in het hart van de kelders. Meer dan 300 internationale kunstenaars hebben hier creaties gepresenteerd die specifiek voor deze ruimtes zijn ontworpen. Monumentale sculpturen, video-installaties en wouden van vlinders die aan het plafond hangen: de kunstwerken gaan de dialoog aan met het ruwe krijt en het schemerlicht van de gangen.
De tentoonstelling vernieuwt elk jaar, wat een goede reden is om terug te komen.
Deze artistieke keuze verdeelt de meningen. Sommige bezoekers houden van het contrast tussen de moderne kunst en de eeuwenoude kelders. Anderen hadden een soberder presentatie van het ondergrondse erfgoed geprefereerd. Ons oordeel: juist deze mix onderscheidt Pommery van alle andere champagnehuizen in Reims. Als je op zoek bent naar een klassieke rondleiding die puur om het wijnproces draait, zijn andere huizen geschikter. Als de ontmoeting tussen kunst en wijn je intrigeert, moet je gaan.
De Villa Demoiselle, de Art Nouveau-schat van het domein
Tegenover de hoofdgebouwen verdient de Villa Demoiselle een apart bezoek. Gebouwd tussen 1904 en 1908 door architect Louis Sorel voor Henry Vasnier, directeur van het huis Pommery en groot kunstverzamelaar, heeft dit pand een bewogen geschiedenis: wereldoorlogen, leegstand, krakers en in 1980 zelfs sloopdreiging. In 2004 gekocht door Paul-François Vranken, is de villa gedurende vier jaar met uiterste zorg gerestaureerd.
Binnen is de overgang tussen Art nouveau en Art deco in elk detail zichtbaar. Je ziet meubels van Majorelle, een eetkamer ontworpen door Émile Gallé, glaswerk van Lalique, stoelen van Serrurier-Bovy en een mahoniehouten schouw met uitgesneden bloemmotieven die werd gepresenteerd op de Exposition universelle de 1900.
De zwarte kristallen kroonluchter Zénith van Philippe Starck in de Grand Salon herinnert eraan dat de plek ook nu nog gericht is op hedendaagse creaties. Neem de tijd om naar de gerestaureerde muursjablonen te kijken: er waren meer dan 20.000 bladgoudvellen nodig om deze decoraties te herstellen.
Vriendentip: de Villa Demoiselle sluit tussen 13:00 en 14:00 uur en is gesloten op dinsdag en woensdag. Begin de ochtend in de kelders en vervolg het bezoek aan de villa na de pauze. Trek warme kleding aan voor de afdaling: zelfs in de zomer zullen je blote armen de 10 °C kou snel voelen. Er is een lift voor de terugweg, vraag er gerust naar als de 116 treden van de route je tegenstaan.
Openingstijden
*Gegevens kunnen wijzigen
In Reims zijn er verschillende kelders en domeinen die je kunt bezoeken. Het domein Pommery is zeker de moeite waard. Het terrein is prachtig en goed onderhouden. De rondleiding neemt je mee op ontdekking door de kelders en ondergrondse gangen, met een zeer prettige proeverij als afsluiter. Ik vond het erg leuk.