Herinneringen aan een taalreis naar Duitsland

Een stel scholieren, de meest gehoorzame kinderen ter wereld, zoals iedereen weet, meenemen op een talenreis van twee weken naar Duitsland... Het is de gewaagde gok van sommige docenten, waaronder die van mij in de tweede klas.

Ik was jong, vol vertrouwen in de toekomst en nog onschuldig toen ik voor de allereerste keer de grens overstak om een dag of veertien bij mijn uitwisselingspartner te logeren. Over dat ware epos wil ik het vandaag met jullie hebben, in de hoop dat mijn ervaring nuttig kan zijn voor toekomstige jonge germanisten.

I - De navelstreng doorknippen

Je familie voor een paar dagen verlaten klinkt op papier heel makkelijk. Maar ze verlaten om te landen in een vreemd land waarvan je de taal nauwelijks spreekt, blijkt een stuk zwaarder dan je denkt! We waren immers net begonnen met Duits als tweede vreemde taal.

Bijna 10 uur in de bus. Tien uur, dat is voor een kind een eeuwigheid: de reis krijgt al snel het karakter van een Hollywoodiaanse thriller; de spanning stijgt en bereikt zijn kookpunt wanneer de eeuwige wagenzieke leerling misselijk wordt. Iedereen houdt zijn adem in: gaat hij overgeven? Of niet? Gelukkig heeft de chauffeur een paar stops gepland, waarbij we even de benen kunnen strekken en een frisse neus kunnen halen.

Vroeg in de ochtend vertrekken; gelukkig kun je je nachtrust nog even inhalen in de bus.

Een kilometer of tien voor de grens mag je gebruikmaken van de faciliteiten bij een verzorgingsplaats langs de snelweg. Het is niet per se heel schoon, maar we doen het ermee. Snel benutten we de laatste minuten waarin we nog sms'jes kunnen sturen zonder torenhoge kosten. Ondanks de vermoeidheid houden we onze ogen wijd open om het Franse landschap dat ons omringt nog even in ons op te nemen.

II - Aan de andere kant van de spiegel

Frankrijk en Duitsland: op het eerste gezicht twee vergelijkbare landen

Het moment van de waarheid nadert, de leraar heeft het aangekondigd: over een paar minuten steken we de grens over! Een nieuwe wereld gaat voor ons open; het buitenland zal de komende twee weken deel uitmaken van ons dagelijks leven. Vol verwondering verwachten we iets groots...

Maar nee, geen rode loper, geen erehaag, slechts een simpele formaliteitscontrole voor de chauffeur en klaar, we zijn eindelijk in Duitsland. Vrij kunnen reizen binnen de Schengenzone is ontzettend praktisch, maar voor jongeren met een ongebreidelde fantasie zoals ik destijds, valt het een beetje tegen. De landschappen lijken op elkaar, zelfs de koeien hebben hetzelfde gezicht!

Ik was dus een beetje teleurgesteld (al was ik ook enigszins opgelucht), toen ik het plotseling ZAG. Het verschil tussen de twee landen, twee totaal tegenovergestelde mentaliteiten. De plek van deze openbaring was niets minder dan een Duitse verzorgingsplaats langs de snelweg.

Maar de cultuurshock wacht om de hoek!

Ja! Je raadt het al! De TOILETTEN! Hoe stom het ook mag klinken, dat was de eerste keer dat ik een radicaal verschil opmerkte. Ze waren schoon, sterker nog: ze straalden. Het enige minpuntje: ze waren betaald.

Ik weet het, schone en betaalde toiletten bestaan ook in Frankrijk. Maar omdat ik tijdens mijn reizen op talloze verzorgingsplaatsen ben gestopt, moet ik zeggen dat je ze op dergelijke plekken maar zelden ziet.

Je kunt maar beter wat kleingeld op zak hebben om te betalen...

Kortom, vol verwondering maar ook een beetje ontheemd (al die kranten in het Duits zien, dat geeft toch een klein steekje in je hart) stapte ik laat op de avond uit de bus (het was winter, dus om 18.00 uur was het al donker) en ontmoette ik mijn uitwisselingspartner.

III - Ontmoeting tussen twee culturen. En meer, als het klikt

De moeilijkheid van communiceren in een andere taal

Dat was het dan, ik was aangekomen in Rüsselsheim, een klein stadje vlakbij Frankfurt. Daar stond ik dan, alleen met mensen die nauwelijks een woord Frans spraken, terwijl ik zelf maar drie woorden Duits kende. Dat vooruitzicht kan voor sommigen beangstigend zijn, maar weet dat je je altijd wel verstaanbaar kunt maken. Je bent natuurlijk niet in staat om een filosofisch debat aan te gaan met je gesprekspartner, maar met gebaren en een paar woorden die vaag Duits klinken, kom je een heel eind.

Een gastvrij en open gastgezin

En vergeet niet: mensen die de buitenlandse uitwisselingspartner van hun kind in huis nemen, zijn over het algemeen behoorlijk open. Wanneer je je kind voor zo'n programma inschrijft, ben je je ervan bewust dat dit betekent dat de uitwisselingspartner bij jou thuis zal verblijven, dus doe je je best om hem of haar goed te ontvangen.

Mocht het ondanks alles toch misgaan, dan is de docent er om conflicten op te lossen en, indien nodig, een ander gastgezin te vinden. Bij mij was er geen vuiltje aan de lucht; ik werd hartelijk ontvangen. Ze gingen zelfs zo ver dat ze een eerbetoon brachten aan de Franse gastronomie door voor de avond van mijn aankomst een baguette en... de onvermijdelijke camembert te kopen!

Een goed stuk camembert en hup! Je voelt je meteen thuis.

Natuurlijk kun je ook minder geluk hebben. Een vriend van mij kwam terecht bij een Duits gastgezin, maar de ouders spraken daar uitsluitend Chinees. Onnodig om te zeggen dat hij zich een beetje verloren voelde! Al was het wel een mooie gelegenheid om een andere cultuur te ontdekken.

Conclusie

Is een schoolreis naar het buitenland een goed idee? Ik vind van wel. Ik heb er tijdens mijn schooltijd vier gemaakt en heb er altijd veel plezier aan beleefd, ook al kan de eerste keer een beetje intimiderend zijn. Ik had het gevoel dat ik elke keer een beetje groeide en me makkelijker kon aanpassen. Reizen verruimt de blik, zeggen ze weleens. Natuurlijk is niet alles perfect en zijn er onvoorziene omstandigheden, maar uiteindelijk houd je er geweldige herinneringen aan over en is het vaak de perfecte manier om nieuwe vrienden te maken.