Hallo allemaal!
Voor mijn werk ben ik vijf dagen naar Marokko geweest, om precies te zijn naar Rabat.
Ik maak van de gelegenheid gebruik om jullie te vertellen over deze reis, vooral voor degenen die erheen willen en een eerste indruk willen krijgen.
Formaliteiten voor vertrek
Allereerst: zoals ik al zei, ik ging voor mijn werk. We werden ter plaatse goed begeleid en ontvangen, en de risico's werden tot een minimum beperkt. Je moet immers niet vergeten dat de wind van de revolutie hier niet zo lang geleden nog heeft gewaaid.
Zorg er daarom voor vertrek voor dat je goed voorbereid bent: raadpleeg de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken om te controleren of de reis mogelijk is en of er eventuele beperkingen of verboden gelden. Kijk hiervoor op de volgende pagina:
http://www.diplomatie.gouv.fr/fr/conseils-aux-voyageurs_909/pays_12191/maroc_12289/index.html
In ons geval vertrokken we een paar weken voor de onrust die later bekend zou komen te staan als de Arabische Lente.
Op de site vind je veel informatie, vooral over de formaliteiten. Je kunt bijvoorbeeld inreizen met een geldige nationale identiteitskaart als je in groepsverband reist en de hele reis door een professionele reisorganisatie is georganiseerd. Toch raad ik je aan om je paspoort mee te nemen; dat is makkelijker, zeker omdat de grensautoriteiten daar hun visum in zullen stempelen.
Gezondheid
Wat betreft gezondheidsmaatregelen zijn er niet veel beperkingen. Ik hoefde geen preventieve malariakuur te volgen, wat overigens wordt bevestigd door de site van Buitenlandse Zaken: in principe is het geen risicogebied. Dat neemt natuurlijk niet weg dat je voorzichtig moet zijn...
De gebruikelijke voorzorgsmaatregelen gelden uiteraard voor het drinken van water.
Reizen naar Rabat
Voor de vlucht vlogen we heen met Royal Air Maroc en terug met Air France. Er zijn ook andere maatschappijen op deze route, zoals Iberia, Jet4you en Aigle Azur.
Eenmaal geland in Rabat werden we opgehaald voor de rit naar het stadscentrum (het is iets meer dan 10 kilometer, maar ik zag verschillende vervoersmiddelen: taxi voor ongeveer 100 Dh, bus of trein).
De munteenheid is de Marokkaanse dirham. Op dit moment is 1 euro ongeveer 11,327 Dh waard.
Eenmaal daar aangekomen werd ik hartelijk ontvangen door onze gastheren. Nadat ze ons bij het vliegtuig hadden opgewacht, namen ze ons mee naar een gereserveerde ruimte in hun bedrijf. We deden onze schoenen uit, gingen op een tapijt zitten en dronken thee die ons werd aangeboden, net als onze collega's.
Er waren ook dadels. Ik wist toen nog niet dat dit het begin zou zijn van een lange reeks van dergelijke momenten, waarbij we lekkernijen deelden en thee dronken voordat we over de zaken spraken die ons bezighielden.
Details over de lokale cultuur
Wanneer het werk het toeliet, gingen we de stad verkennen. Ik was nogal verrast door jonge mannen die hand in hand liepen. Ik sprak erover met een van onze Marokkaanse medewerkers en zei dat ik verbaasd was, omdat ik dacht dat homoseksualiteit strafbaar was. Hij lachte hartelijk en ik schaamde me diep toen hij uitlegde dat ik het slachtoffer was van vooroordelen en dat twee mannen die hand in hand lopen een teken van vriendschap, of zelfs achting en respect, is. Toen ik later tijdens een officieel bezoek een van de Marokkaanse vertegenwoordigers de hand zag pakken van een van onze Franse afgevaardigden, was ik dan ook totaal niet verrast en zorgde ik wel dat er geen spoor van een glimlach op mijn gezicht verscheen...
Voor de rest geldt, zoals gebruikelijk in moslimlanden: eet altijd met je rechterhand. De linkerhand is gereserveerd voor de hygiëne, vooral na een bezoek aan het toilet...
De gesprekken waren zeer beleefd en hoffelijk, en we wisselden veel koetjes en kalfjes uit over reizen, Frankrijk en Marokko. Het is natuurlijk verstandig om controversiële onderwerpen te vermijden: religie, de koning, politiek in het algemeen, enzovoort.
Daarna keerden we terug naar ons hotel, onze kleding doordrenkt met de geur van wierook die naast ons had gebrand.
De stad bezoeken
De stad is ongelooflijk anders dan thuis: ze is bruisend, levendig, kleurrijk (hoewel wit de boventoon voert in de architectuur, heb ik zeer kleurrijke herinneringen aan de marktkraampjes en de Marokkanen zelf) en vol leven. We hebben uiteraard de gelegenheid gehad om bezienswaardigheden te bezoeken, sommige begeleid en politiek correct, andere wat authentieker.
De hammams
Zo hebben we genoten van de hammams. Ik had ze in Frankrijk al eens bezocht en dat beviel me goed, maar hier vond ik een soort sereniteit in deze zeer gereguleerde traditie. Voor mannen zijn de baden 's ochtends geopend, terwijl vrouwen er 's middags terechtkunnen. Meestal hangt er een handdoek aan de deur van het etablissement wanneer de vrouwen er zijn. Probeer niet met deze scheidingsregel te sollen, want dan haal je je flink wat problemen op de hals... Een van mijn beste herinneringen (de massages waren uitstekend!) bewaar ik aan een etablissement op 33, Avenue El Mehdi Ben Barka.
De Medina
We hebben ook de traditie in ere gehouden door een bezoek te brengen aan de souks. Het is echt de ideale plek om zo ongeveer alles te vinden wat je zoekt, zoals souvenirs voor het thuisfront. Om de souk te bezoeken, moet je in de "oude stad", de medina zijn. Deze is erg authentiek, ook al is hij niet zo uitgestrekt als die van Marrakech of Fez: hij is "slechts" 50 hectare groot...
De medina van Rabat werd gesticht door de Morisken, Andalusiërs die in de 17e eeuw uit Spanje werden verdreven en onder meer in Rabat hun toevlucht zochten. Ze werden al beschermd door de kasba van de Oudaya en oudere muren, maar zij bouwden de Andalusische Muur, waarmee ze het hele gebied afsloten. De muur loopt langs de huidige Avenue Hassan II. Verschillende monumentale poorten markeren de ingang.
Deze medina is dus onaangetast gebleven, ook toen Lyautey er kwam om het Franse protectoraat in te stellen.
De kasba's rondom Rabat
Over kasba's gesproken: ik had het geluk om Rabat een beetje te verlaten en tijdens onze ritten in de 4x4 op kasba's te stuiten die midden in palmoases waren gebouwd. Het waren machtscentra voor de lokale heren en dienden als schuilplaats voor de boeren uit de omgeving in tijden van gevaar.
Een kasba is een massief fort dat volledig op verdediging is gericht. Je vindt ze vaak; die van de Oudaya (of Oudaia) in Rabat, waar ik het eerder over had, is daar een prachtig voorbeeld van.
Het is zeker een bezoek waard. Het is deze kasba die de huidige stad haar naam gaf. Het was namelijk een klooster (ribat) van waaruit "monnik-soldaten" vertrokken om de christenen te verslaan.
Verdwalen in de Medina
Zonder dat ik het echt van plan was, ben ik een beetje verdwaald in de medina, vooral omdat ik me liet meevoeren door de kraampjes (je raakt niet echt de weg kwijt in deze "kleine" 50 hectare). Hoe dan ook, je kunt er prachtige ontdekkingen doen, met schitterende deuren en soms prachtig gerestaureerde gevels.
Nog steeds in de medina krijg je ongetwijfeld de gelegenheid om de ingang van de Mekki-moskee met zijn achthoekige minaret te zien. Ter informatie: moskeeën zijn, buiten toeristische locaties om, niet toegankelijk voor niet-moslims.
Let ook op bij het maken van foto's, vooral van vrouwen, ook al voel je daar een grotere vrijheid dan in andere landen. Toch kan een opdringerige foto de vrouw in kwestie in verlegenheid brengen.
De Riads
Natuurlijk kan ik Marokko niet noemen zonder het over de beroemde Riads te hebben. En inderdaad, je moet toegeven dat sommige ronduit schitterend zijn. Ik ben me er ook terdege van bewust dat onze gastheren ons naar bijzonder goed gerenoveerde en onderhouden plekken hebben gebracht. Ik was dan ook verblind door de luxe en de schoonheid van de locaties.
Ik heb vooral één herinnering die vaak terugkomt. Het is een kleurrijk beeld wanneer ik denk aan de mozaïeken van de plek of de zelliges (deze keramiektegels met geometrische patronen die je overal ziet). Ik herinner me het gevoel van koelte terwijl we rond een fontein zaten. Ik denk ook aan het bewerkte hout van de deuren, de moucharabieh-schermen en sommige meubels. Ik herinner me nog het brons van een rond, puntig schild en een sabel (kilidj). Ook de herinnering aan een prachtige hemel wanneer je omhoog keek, staat me bij. Dit land heeft echt iets magisch!
We hadden bovendien het voorrecht om een dans en zang met trommels en sabels bij te wonen. Erg indrukwekkend... Mannen in het wit, elk met een vierkante trommel, zongen terwijl ze met meeslepende slagen op hun trommels het ritme aangaven. Daarna verschenen er vier andere mannen die sabels pakten en ermee dansten, waarbij ze soms gevechtsscènes uitbeeldden. De muziek werd intenser en een fluit zorgde voor een bijna trance-achtige sfeer. Eerlijk gezegd blijft dit een onvergetelijke herinnering: ik voelde me eeuwen terug in de tijd getransporteerd en stelde me voor wat maarschalk Lyautey gevoeld moet hebben toen hij het land en het Marokkaanse volk ontdekte.
De Jardin du Triangle
Op de erg warme dagen deden we hetzelfde als veel inwoners van Rabat die op zoek waren naar verkoeling: we gingen naar de Jardin du Triangle, gelegen tussen de medina en de nieuwe stad.
Naast de schaduw en de heerlijke koelte die deze tuin biedt, is het er ook nog eens heerlijk rustig. Wanneer de zon op haar hoogste punt staat, komen mensen hier alleen of met het gezin wandelen in de schaduw, lekker op het gras liggen (dat mag hier gelukkig gewoon) of plaatsnemen op die beroemde bankjes met hun kenmerkende jaren 30-vormgeving.
De Necropolis van Chellah
We hebben ook een bezoek gebracht aan de necropolis van Chellah (al ging dat nogal gehaast, omdat onze gastheren wat uitliepen op hun schema). Deze plek getuigt van de Romeinse bezetting van de stad, nog voordat de Meriniden, van Berberse afkomst, zich hier vestigden, hun koninkrijk stichtten en de stad Salé bouwden, die tegenover Rabat ligt. Voor wie meer wil weten, kun je een kijkje nemen op de toeristische website van de regio Rabat:
http://www.toutrabat.com/necropole-chellah-rabat.php
Kortom, dit verblijf was veel te kort om alles te kunnen zien.
Marokko, een land van contrasten om te ontdekken
We hebben inmiddels wel begrepen dat Marokko een ongelooflijke rijkdom te bieden heeft en dat je als toerist echt waar voor je geld krijgt. Maar ik denk dat je dan ook niet moet aarzelen om van stad naar stad te reizen, want volgens onze gastheren ontdek je overal weer heel andere dingen en beleef je telkens andere emoties. Het schijnt dat Fès totaal niet op Marrakech lijkt, dat Meknès heel anders is dan Rabat en dat Tanger weer verschilt van Casablanca…
En dan heb ik het nog niet eens gehad over de gastvrijheid van de Marokkanen, die zoals zo vaak, gekenmerkt werd door een enorme gulheid jegens ons.
Ik bewaar dan ook ongelooflijk sterke herinneringen aan de ontmoetingen, de beelden en de sensaties die me maar naar één ding doen verlangen: teruggaan en de tijd nemen! Ik ben zelfs al aan het nadenken over een rondreis. Zijn er onder jullie misschien mensen die me wat tips kunnen geven? Ik hoor het graag… Welke routes zijn aan te raden? Wat zijn de mooiste steden, de meest authentieke plekken, de beste musea, enzovoort? Is het de moeite waard om een trektocht te maken of de woestijn in te trekken? Kortom, ik zoek naar manieren om een reis voor te bereiden die ik nooit meer zal vergeten.
Alvast bedankt voor jullie hulp!
Reacties (2)