Voor mijn werk ben ik twee maanden naar Saoedi-Arabië afgereisd, om precies te zijn naar de hoofdstad Riyad, waar ik de maanden november en december doorbracht.
Voor iedereen die net als ik die kant op gaat, deel ik graag mijn bescheiden ervaring. Zo weet je wat je kunt verwachten en kun je je reis optimaal voorbereiden, aangezien dit land zijn geheimen niet zomaar prijsgeeft (zie ook mijn bericht: « Tips voor een reis naar Saoedi-Arabië »).
Riyad is onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van het land: ten tijde van het eerste Saoedische koninkrijk maakte Riyad (of Riyadh) er weliswaar deel van uit, maar het was niet de hoofdstad; dat was Diriyah, dat tegenwoordig een voorstad van Riyad is. Na diverse strijden die de Al Saoed-familie voerde, en met hulp van de Engelsen, kwamen zij aan de macht door onder meer Riyad te veroveren in 1902 (het Al Masmak-fortmuseum getuigt hier vandaag de dag nog van). De stad werd de uitvalsbasis voor de herovering van het land en het huidige koninkrijk werd in 1932 gesticht. De regerende koninklijke familie woont nog steeds in de westelijke buitenwijken van de stad.
Werken in Saoedi-Arabië
Saoediërs werken 's ochtends weinig, houden 's middags een lange pauze, maar blijven 's avonds laat op. Als je met hen samenwerkt, kun je zomaar rond middernacht of één uur 's nachts gebeld worden of in een vergadering belanden. Bovendien moet je erop rekenen dat je deelneemt aan « madji » (een benaderende spelling): bijeenkomsten in een tent waar mannen bij het vuur koffie of thee drinken, eten en praten, vaak over zaken. Overigens: als men je een wierookvat aanreikt, is het de bedoeling dat je de rook met ruime handgebaren naar je toe waaiert om jezelf te parfumeren. Maar vergeet niet je ogen dicht te doen: het prikt!
Verder geldt: als je tijdens werkvergaderingen niet liters koffie of thee wilt drinken, schud dan ostentatief met je kopje wanneer je het aan je gastheer teruggeeft. Hij begrijpt dan dat je genoeg hebt gehad en zal stoppen met inschenken. Daarnaast eet je het lamsvlees en de rijst met je handen. De maaltijden zijn werkelijk overvloedig.
Een andere verrassing op werkgebied was dit: een Saoediër, aangenomen door een Frans openbare-werkenbedrijf, kwam op zijn eerste werkdag meer dan twee uur te laat opdagen. Zijn werkgever sprak hem erop aan, maar dat leek hem niet te deren. De volgende dag kwam er een Filipijn opdagen voor het werk: de Saoediër had zijn baan simpelweg uitbesteed! Dit verhaal is misschien anekdotisch, maar het weerspiegelt wel de mentaliteit dat sommige taken als beneden hun waardigheid worden beschouwd, ondanks de groeiende werkloosheid in het land.
Tot slot is het goed om te begrijpen dat hun begrip van tijd en urgentie anders is dan het onze. Je zult dus geduld moeten hebben en alles met een flinke dosis filosofie moeten benaderen.
Verplaatsen in de stad: de auto
Riyad is een stad vol licht en bruisend van leven, en het is een waar paradijs voor auto's. Alles is erop ingericht dat je je niet te voet hoeft te verplaatsen. Sterker nog, als voetganger heb je vaak suïcidale neigingen, simpelweg omdat er nauwelijks trottoirs zijn. En de Saoedische of Filipijnse chauffeurs tonen geen enkel mededogen voor de arme, verdwaalde voetganger. Het enorme aantal auto's is ook te verklaren door het feit dat benzine erg goedkoop is.
Kortom, het verkeer is erg druk en het is niet ongewoon om spectaculaire ongelukken te zien. Het schijnt dat vrouwen een gebed tot de Profeet richten om Hem te danken wanneer hun echtgenoot veilig thuiskomt... Tijdens mijn verblijf zag ik een roestige, afgetrapte vrachtwagen die een wiel was verloren, een auto die op de rand van een viaduct balanceerde, overal kleine aanrijdingen en een auto die op zijn kop midden op de snelweg lag. Het is altijd indrukwekkend, zeker omdat het risico op kettingbotsingen reëel is: bij een aanrijding mogen bestuurders hun voertuigen niet verplaatsen totdat de politie en verzekeraars ter plaatse zijn, anders loop je het risico dat de verzekering de schade simpelweg niet dekt. Gelukkig is de verkeerspolitie zeer aanwezig in de stad, zowel in herkenbare als in onopvallende voertuigen. Voor de snelheidsduivels is het ook goed om te weten dat er steeds meer vaste flitspalen staan en dat de verkeershandhaving strenger is geworden, in tegenstelling tot hoe het nog maar vijf jaar geleden was.
Ook handig om te weten: als je zelf achter het stuur kruipt, mag je bij een rood stoplicht rechtsaf slaan als er niemand aankomt. Dat is in het begin even wennen, maar je hebt het snel door!
Liefhebbers van mooie en krachtige auto's zullen in ieder geval hun hart ophalen, want je vindt er alle meest luxueuze modellen: Maserati, Ferrari, Porsche, Mercedes, BMW, Ford Mustang, Bentley, Lexus, enzovoort. Sommige dealers zijn gespecialiseerd in één merk, maar andere zijn ware supermarkten waar je alle merken en modellen vindt, zolang ze maar luxe uitstralen.
Er is geen sprake van een echt openbaarvervoersnetwerk, al kun je proberen een rokende, hoestende en overvolle bus te nemen die vooral door Filipino's wordt gebruikt, aangezien zij de meerderheid van de immigranten in het koninkrijk vormen. Sommige van deze immigranten hebben zich gespecialiseerd in dit soort "parallel" vervoer: je stapt in waar je kunt, betaalt vooraf voor je rit (zonder precies te weten waar je uitstapt...) en springt uit de bus zodra je denkt dat je op je bestemming bent. Anders ben je aangewezen op taxi's.
Veiligheid
In de stad word je misschien wat ongemakkelijk van de vele checkpoints, pantserwagens en de politie en militairen die overal rondom gevoelige gebouwen staan. Vergeet niet dat het koninkrijk een hoge prijs heeft betaald voor het islamistisch terrorisme tijdens de "bloedige jaren" aan het begin van de jaren 2000.
Voordat Saoedi-Arabië een vastberaden beleid voerde tegen gewelddadige extremisten, keek het land soms wat weg bij bepaalde praktijken, maar dat keerde zich tegen hen, onder meer door aanslagen op de hoogste autoriteiten.
Vandaag de dag is de situatie aanzienlijk verbeterd, maar het koninkrijk blijft strijden, wat de voorzorgsmaatregelen overal verklaart. Deze maatregelen zijn vooral zichtbaar rond ministeries, met name dat van Binnenlandse Zaken. Deze situatie verklaart ook waarom expats in 'compounds' wonen: een soort versterkte kampen omheind met prikkeldraad, waar de ingangen worden bewaakt door gewapende wachters.
Vermaak in Riyad
Je zult hier weinig vertier vinden, behalve een bezoek aan het enige attractiepark of zitten op een terrasje om thee of koffie te drinken en een shisha te roken. Ik herinner je eraan dat je het idee van een koud biertje op een terras uit je hoofd moet zetten: alcohol is verboden. Er bestaan alcoholvrije biertjes die naar appelsap smaken en alcoholvrije wijn die een... ondefinieerbare smaak heeft! Er zijn geen bioscopen of theaters, en ook geen muziekconcerten. Daarom brengt de jeugd haar avonden, vooral in het weekend, door met het laten ronken van de krachtige motoren van hun auto's of door rond te rijden op quads op de lokale tegenhanger van onze Champs-Elysées.
De stad leeft overdag, maar zeker ook een groot deel van de nacht, omdat de buitentemperatuur dan koeler en leefbaarder is.
Sporten in Riyad doe je in de sportschool. Hardloopliefhebbers komen bedrogen uit, want er zijn niet echt geschikte faciliteiten voor. Het is echter wel mogelijk om een paar honderd meter over de aangelegde stoep in het centrum te rennen (ik ben de naam van die straat vergeten). Het is ook een plek waar gezinnen graag wandelen.
De stad Djedda wordt een beetje beschouwd als de rivaal van Riyad: vrijer en genietend van een speciaal regime dat de zittende macht probeert in te dammen. Zo proberen de vorsten investeerders naar de hoofdstad te trekken in plaats van naar Djedda. Hiervoor trekken ze alles uit de kast door talloze enorme complexen uit de grond te stampen die bedoeld zijn om bedrijven te huisvesten. Dit verklaart het aantal kranen dat de Saoedische skyline siert.
De stad, en vooral de periferie, staat vol met enorme winkelcentra waar je heerlijk kunt shoppen. Goed om te weten: voor de uitverkoop geldt geen maximaal percentage. Zo kun je kortingen zien tot wel 90% van de oorspronkelijke prijs! En om een verkoop af te ronden is je woord voldoende: als je het geld niet bij je hebt, geen probleem, dan kom je de volgende dag gewoon terug. Vergeet niet dat de centra sluiten tijdens de gebedstijden...
De must-sees
Moderne architectuur
Je kunt niet om de twee gigantische torens heen die boven de stad uitsteken tegen de Saoedische lucht: dit zijn de Kingdom Tower (of Kingdom Centre) en de Faisaliah Tower.
Beide zijn absoluut de moeite waard. De eerste is 302 meter hoog en heeft de vorm van een enorme flesopener. Tegen betaling kun je naar boven, waar je een prachtig uitzicht over Riyad hebt en de enorme omvang van de stad beseft. De stad blijft maar uitbreiden, want de bouw vindt vooral in de breedte plaats en minder in de hoogte. Saoediërs wonen het liefst in hun eigen huis, beschermd tegen nieuwsgierige blikken achter hoge muren.
Daarnaast is de hoogte van woontorens gereguleerd om God niet te tarten. De torens die wij bezochten hadden daarom geen appartementen op de bovenste verdiepingen; die waren gereserveerd voor werkruimtes om aan de beperkingen te voldoen.
Wat betreft de tweede toren: ik had het genoegen om te eten in het restaurant dat zich in de bol bevindt. Naast de verfijnde gerechten is het uitzicht fantastisch, mits je erom vraagt om aan een tafel bij de ramen te zitten. Voordat je weer naar beneden gaat, moet je even langs de rookruimte lopen, waar je een nog indrukwekkender uitzicht hebt op de stad aan je voeten.
De musea
Er zijn twee musea. Het eerste is het Al Masmak-fortmuseum. Het vertelt het verhaal van de inname van Riyad door Abd al-Aziz ben Abd al-Rahman Al Saoud in 1902. Je ziet er de waterput, de levensader waar het fort omheen is gebouwd, evenals getuigenissen van het ambacht uit die tijd. Het bezoek zal vrij snel gaan, omdat de collecties momenteel worden vernieuwd. Er is ook een maquette te zien van hoe Riyad eruitzag ten tijde van de inname, aan het begin van de twintigste eeuw.
Het tweede is het King Abdulaziz-museum (of het historisch centrum van koning Abdulaziz).
Dit museum wordt door de Saudiërs enigszins gemeden omdat het voor wat ongemak zorgt. Het suggereert namelijk dat er sporen van leven waren nog voordat de Profeet ter wereld kwam. Deze archeologische vondsten worden soms door strikte religieuzen weerlegd en het museum toont niet alle ontdekkingen die zijn gedaan. De kans is dus groot dat je, net als ik, het museum helemaal voor jezelf hebt. Het is echter absoluut de moeite waard als je wat meer over het land wilt leren.
De souk
Als je parkeert op het parkeerterrein bij het Al Masmak-fort, kun je te voet naar de souk gaan, waar je gouden sieraden, maar ook stoffen en perkament van hoge kwaliteit kunt vinden. Dit is een mooie gelegenheid om een thobe, een ghutra of een kamelenstok op de kop te tikken. Deze wijk wordt gepresenteerd als het historische centrum van de stad. Het is in ieder geval het oudste en meest authentieke deel. Het steekt schril af tegen de moderne en zielloze gebouwen in de rest van de stad.
Ter informatie: sommige geldautomaten in de buurt van de souk (je kunt met je bankpas direct Riyals opnemen zonder naar een wisselkantoor te hoeven) zijn zo geprogrammeerd dat ze tijdens de gebedstijden geen geld uitgeven.
De "kamelenmarkt"
Deze kamelenmarkt is in feite een markt voor dromedarissen, aangezien er in deze regio geen kamelen leven. Om de plek te vinden, kun je het gewoon aan de inwoners of taxichauffeurs vragen; iedereen kent hem. De markt ligt aan de rand van de stad en je ziet er bedoeïenententen waar de dieren worden verkocht. Saudische notabelen vinden het fijn om een dromedaris te bezitten, vooral om ermee te racen. Sommige exemplaren worden voor astronomische bedragen verkocht (soms wel een miljoen riyal, oftewel meer dan € 215.000!). Misschien laten ze je wel "kamelenmelk" proeven. Aarzel niet, want het zit vol goede voedingsstoffen. Maar pas op als je een gevoelige maag hebt!!
Nog iets om te weten over deze mooie beesten: hoewel ze als zeer intelligent worden beschouwd, kunnen dromedarissen soms behoorlijk chagrijnig worden. Wees in dat geval voorzichtig: het dier trapt niet zoals je zou verwachten door zijn poten naar voren of achteren te gooien. Hij deelt zijwaartse trappen uit! En uit ervaring kan ik zeggen: dat doet pijn…
De woestijn
Zoals ik al zei in mijn eerste bericht over Saoedi-Arabië, raad ik je aan om Riyad even te verlaten en de woestijn in te trekken. Let op: zo'n uitstapje moet je niet zomaar improviseren; je moet alle nodige voorzorgsmaatregelen nemen, met name wat betreft informatie over terroristische dreigingen op het Arabisch Schiereiland, vooral nabij de grens met Jemen. Raadpleeg hiervoor de website van de ambassade, die regelmatig wordt bijgewerkt op basis van de ontwikkelingen in de regio.
De Saudische woestijn in deze regio is nogal rotsachtig. Je vindt er prachtige plekken en als het even kan: trakteer jezelf op een zonsondergang; het is werkelijk schitterend!
Kortom, zoals je zult merken, biedt deze stad een cultuur die totaal verschilt van onze westerse levensstijl. De oproep tot gebed en de straten die leeglopen zijn bijvoorbeeld indrukwekkende momenten om mee te maken. In dat opzicht is het een enorm verrijkende ervaring. Wat vermaak betreft heb je aan acht dagen echter wel genoeg om alles te zien wat de stad te bieden heeft, zeker omdat het erg moeilijk, zo niet onmogelijk en niet aanbevolen is als je geen moslim bent, om een van de vele moskeeën in de stad te betreden om de Arabische stijl van dichtbij te bewonderen. Neem dus wat leesvoer mee en verdiep je vooral in de bewogen geschiedenis van het koninkrijk: er valt genoeg te leren!
Reacties (1)