Tips voor expats
Toch blijft het aantal Franse expats in dit land groeien en blijven bedrijven hun personeel op missie sturen. Vooral in de oliesector natuurlijk, maar ook in de openbare werken, de civiele techniek en de sector van hernieuwbare energie. Voor die laatste sector moet er immers nagedacht worden over het tijdperk na de olie… Ik ben zelf enige tijd geleden voor mijn werk naar Saoedi-Arabië vertrokken, meer bepaald naar Riyad, de hoofdstad. Ik had destijds graag wat "levendige" getuigenissen gevonden voordat ik vertrok… Daarom deel ik hier mijn ervaringen in de hoop dat ze je een beetje helpen om dit rijke, maar uiterst complexe land te begrijpen.
De positie van vrouwen
Om te beginnen moet ik erbij zeggen dat dit artikel zich grotendeels op mannen richt. Niet omdat ik seksistisch ben, maar omdat je simpelweg moet weten dat Saoedi-Arabië naar mijn mening geen stimulerende bestemming is voor vrouwen. Zonder over deze cultuur te oordelen, moet je snel accepteren dat de vrijheid van de vrouw daar nagenoeg nihil is. Als vrouw (in ieder geval als gewone burger) in dit koninkrijk heb je te maken met zeer strikte plichten, die voortvloeien uit een specifieke interpretatie van de Koran. Alle vrouwen dragen de abaya, een soort zwarte stoffen cape die het lichaam van top tot teen bedekt. Bovendien mogen vrouwen niet naar buiten zonder begeleiding van hun echtgenoot, vader, broer of oom… Kortom, een mannelijk familielid, al is het hun eigen zoon. Je mag hen niet aanspreken, niet indringend aankijken, niet aanraken en niet fotograferen. Probeer vooral niet om deze vrouwen te fotograferen, want dan krijg je ernstige problemen met de familie of, erger nog, met de mutawa, de religieuze politie die toeziet op de islam, de enige toegestane religie in het koninkrijk.
Deze segregatie zie je ook terug in restaurants, waar de zalen in tweeën zijn verdeeld: aan de ene kant de mannen, aan de andere kant de vrouwen met hun gezin. De obers plaatsen schermen waarachter sommige vrouwen hun sluier durven af te doen, veilig uit het zicht van andere mannen. Als Europeaan had ik in een restaurant in Riyad zelfs het gevoel dat ik stoorde door mijn aanwezigheid. Dat gevoel werd bevestigd toen een familie, na verschillende boze blikken richting onze tafel, zichtbaar ongemakkelijk de zaak verliet. Dus nogmaals: zoek het gevaar niet op door voor amateurfotograaf te spelen, tenzij je snel geëvacueerd wilt worden. De foto hiernaast heb ik van het internet gehaald om het te illustreren, hij is niet van mij :)
De vlucht naar Riyad
Ik vloog persoonlijk met Saoudi Airlines. De Airbus was erg comfortabel en het personeel was vriendelijk en hoffelijk. Maar goed, ik vloog business class… Ik kwam al snel in de stemming door de inscriptie op de romp en de toespraak via de luidsprekers, waarin de profeet om zijn zegen werd gevraagd voor een behouden vaart.
Bij aankomst werd ik verwelkomd met mijn eerste koffie met kardemom en mijn eerste dadels. Ik wist toen nog niet dat dit pas het begin was en dat ik er tijdens mijn verblijf meer van zou eten dan me lief was.
De vlucht duurde zeven uur heen, en iets minder terug.
Tijdsverschil en weer
Er is twee uur tijdsverschil met Parijs. Wanneer het in Riyad 6 uur is, is het in Parijs 4 uur.
Omdat ik aan het einde van het jaar in Saoedi-Arabië was, bleef ik bespaard van de verstikkende zomerse temperaturen (collega's vertelden me over meer dan vijftig graden!!). Ik heb genoten van milde dagen met gemiddeld 24 graden in de middag. Aan de andere kant was het eind december lastig om met de temperatuurschommelingen om te gaan: de ochtend begon bij 7 graden en eindigde rond de 24 graden. Ik had zelfs de "luxe" om twee of drie regenachtige dagen mee te maken.
De avond viel vroeg in die tijd van het jaar en het daglicht nam al af vanaf 16:30-17:00 uur.
Het weekend bestaat uit donderdag en vrijdag, waarbij vrijdag een zeer rustige dag is die volledig in het teken staat van religie. De stad komt pas weer tot leven na het laatste gebed.
Religie
Wat dat betreft moet je weten dat de staatsreligie de Islam is. Andere religies zijn verboden, met een bijzonder strenge houding tegenover het jodendom. Als er bijvoorbeeld een stempel van een verblijf in Israël in je paspoort staat, krijg je geen visum. Bovendien, als je geen moslim bent, moet je oppassen dat je geen opzichtige religieuze symbolen draagt. Je zult niet ver komen op straat voordat een mutawa je aanspreekt…
En voor degenen die niet in een god geloven: zet je eigen overtuiging even opzij zodra je voet op Saudische bodem zet. Je moet namelijk een formulier invullen waarop je, naast de naam en het adres van degene bij wie je verblijft, ook de reden van je bezoek, je burgerlijke staat en... je religie moet vermelden. Om je gastheer niet in verlegenheid te brengen en om niet op te vallen, kun je de waarheid gerust een beetje naar je hand zetten. Dit formulier wordt bij het verlaten van het vliegtuig aan de politie overhandigd en daarna aan de Saudische autoriteiten.
Denk overigens niet dat moslim zijn alle deuren voor je opent: je blijft hoe dan ook beperkt tot de regio waar je wordt verwacht.
Zo is het gebied rond Mekka voor niet-gelovigen en buitenlandse moslims verboden terrein op straffe van de dood, tenzij je een speciaal visum voor pelgrims hebt verkregen.
Maar zelfs met dat visum ben je beperkt en mag je dit gebied niet verlaten. De Saudische autoriteiten overwegen wel om de regels wat te versoepelen om pelgrims de kans te geven de lokale economie te steunen. De website van Buitenlandse Zaken is erg goed en zal je op dit gebied van waardevolle informatie voorzien.
Conform de voorschriften van de Koran vinden de gebeden vijf keer per dag plaats bij de oproep van de muezzin. Tijdens deze gebedsmomenten sluiten alle winkels en ligt alle activiteit stil. De mutawa zien hier streng op toe... Het is aan jou om rekening te houden met de tijden, die per seizoen verschillen, en om te zorgen dat je wat te doen hebt terwijl je wacht.
Wees ook niet verrast: polygamie is toegestaan, mits de man in exact gelijke mate in de behoeften van zijn echtgenotes kan voorzien.
Tot slot: in Saudi-Arabië is de Sharia van kracht.
De douane
Zoals ik in het vorige hoofdstuk al aangaf, heb je naast je paspoort ook het formulier ingevuld en overhandigd aan de bemanning (die het op hun beurt doorgeeft), waarin je je leven en de reden van je komst uit de doeken doet.
Een internationaal vaccinatieboekje kan een pluspunt zijn, afhankelijk van de regio en de reden van je bezoek aan Saudi-Arabië. Er gelden specifieke aanbevelingen voor pelgrims.
Wat betreft verboden goederen: zorg ervoor dat je geen alcohol bij je hebt, want dat is puur en simpel verboden op het grondgebied. Neem ook geen pornografische of zelfs maar erotische lectuur mee... En houd er rekening mee dat al je tijdschriften aan censuur onderworpen kunnen worden. Wees dus niet verbaasd als je je koffer geopend aantreft met post-its op bepaalde afbeeldingen in je lifestyle-magazine. Soms zie je sporen van onuitwisbare stift. Blijkbaar hebben de censors aanstoot genomen aan een te bloot kiekje van een Hollywoodster die ligt te zonnen op een mooi strand...
De doodstraf
Een ander opvallend verschil met de meeste westerse landen (maar niet alle!): de doodstraf is ondanks internationale druk nog niet afgeschaft. Toen ik door Riyad liep, kwam ik in de buurt van het Al Masmak-fort, vlakbij de soeks. Vlakbij lag ook een mooi, groot plein. Dat bleek het plein te zijn waar de executies plaatsvinden.
Steniging is nog steeds van kracht voor overspelige vrouwen. In het vliegtuig naar Saudi-Arabië las ik tijdens de zeven uur durende vlucht een artikel in een Saudisch tijdschrift waarin een hoge functionaris de steniging rechtvaardigde door te zeggen dat het minder wreed was dan het leek, omdat de vrouw vijftig procent kans had om het te overleven en het aantal stenen beperkt was... Ik weet niet of het de airconditioning in het vliegtuig was, maar ik voelde een rilling over mijn rug lopen...
De woestijn
In het weekend (donderdag en vrijdag dus) trekken de Saudiërs er graag op uit naar de woestijn. Daarvoor hoef je alleen maar Riyad uit te rijden.
Wees echter voorzichtig als je dieper de woestijn in wilt trekken: ga bij voorkeur op pad met een betrouwbare Saudiër, indien mogelijk een bedoeïen. Vertrek met twee voertuigen. Gebruik terreinwagens in goede staat. Blijf nooit ver van je voertuig en zorg voor voldoende water en voedsel (afgelopen zomer werden twee Duitse expats, die nochtans gewend waren aan de woestijn, dood teruggevonden op vierhonderd meter van hun voertuig). Voor de rest gelden de gebruikelijke aanbevelingen voor dit soort uitstapjes.
Ik had het geluk deze tocht te maken met zeer gastvrije bedoeïenen en Franse expats die veel kennis hadden van de geschiedenis van het koninkrijk.
Naast de historische waarde werd ik overspoeld door de schoonheid van de plek en het gevoel dat alles op zijn plek valt in dit universum. Dit soort uitstapjes leent zich uitstekend voor meditatie!
Van Lawrence of Arabia was echter geen spoor te bekennen...
Wie de tijd heeft, kan proberen de oude Nabateese stad Madain Saleh (op ongeveer duizend kilometer van Riyad) te bezoeken om deze site te bewonderen, die bijna gelijkwaardig is aan Petra in Jordanië. Reken op drie dagen, inclusief een overnachting ter plaatse.
De bevolking
De bevolking is erg gastvrij, zeker als je je bescheiden opstelt, en ze zijn erg benieuwd hoe er in het buitenland over het koninkrijk wordt gedacht. Het is echter makkelijker om een band op te bouwen met mensen via je werk dan met de gemiddelde Saudiër die je in de stad tegenkomt. Engels spreken is onmisbaar, ook al spreekt niet iedereen het.
Mannen dragen nog altijd het traditionele kostuum, dat bestaat uit de thobe: een lang wit gewaad met lange mouwen en een opstaande kraag. Onder de thobe dragen ze een katoenen broek (de sirwal). Bij speciale gelegenheden of afhankelijk van hun status dragen ze over de thobe een wijde zwarte mantel, de bisht of aba, waarvan de randen vaak rijk geborduurd zijn. Op hun hoofd dragen mannen een ghutra, een dunne witte (of rood-wit geblokte) doek die in een driehoek wordt gevouwen en met een plooi op het voorhoofd wordt gedragen. Deze wordt op zijn plek gehouden door een igal, een zwarte ring gemaakt van dromedarisharen.
Vrouwen dragen, zoals ik eerder al uitlegde, de abaya.
Er werken veel Filipijnse immigranten in Saudi-Arabië. Zij voeren het zwaardere werk uit, taken die door de Saudiërs zelf als onwaardig worden beschouwd.
Leuk weetje: op de foto hiernaast zie je boven het verlichte uithangbord van de rode halve maan de echte maansikkel. Misschien valt het je op dat deze horizontaal staat; dat is de reden waarom in de verhalen van 1001 Nacht wordt beschreven dat de maan als een wieg is die een kind kan vasthouden... Poëtisch, toch?
Voor de geschiedenis van het land en een beschrijving van Riyad nodig ik je uit om mijn bericht te lezen: « over wonen en werken in Riyad ».
Reacties (1)