Kusakabe Mingeikan Museum: beoordelingen en praktische tips

Kusakabe Mingeikan: het koopmanshuis dat een tempel voor mingei werd

De centrale draagbalk is 13 meter lang. Hij doorkruist de centrale hal uit één stuk, zonder enige verbinding of naad. Het is rood grenenhout uit de bergen van Hida, dat jarenlang te drogen lag voordat het in 1879 onder dit dak werd gehesen. Wie naar dit monumentale gebinte kijkt, begrijpt direct wat rijkdom betekende in Takayama aan het eind van de negentiende eeuw.

Waarom het Kusakabe Mingeikan bezoeken?

De familie Kusakabe vergaarde haar fortuin onder het Tokugawa-shogunaat door als financieel tussenpersoon voor de lokale overheid op te treden. Als pandjeshuizen en geldwisselaars was hun handel zeer winstgevend. In 1875 verwoestte een brand hun woning. De herbouw, die in slechts vier jaar werd voltooid, werd toevertrouwd aan de beste timmerman uit de regio: Jisuke Kawajiri. Het resultaat is dit massieve huis, volledig opgetrokken uit Japans cipressenhout, dat sinds 1966 is geclassificeerd als Belangrijk cultureel erfgoed.

In 1966 transformeerde de elfde erfgenaam van het geslacht, Reiichi Kusakabe, de residentie tot een museum voor volkskunst. Hij sloot zich aan bij de Mingei-beweging, een esthetische filosofie die in de jaren 1920 ontstond en de schoonheid viert van alledaagse voorwerpen gemaakt door anonieme ambachtslieden. Het huis werd daarmee een podium voor deze bescheiden maar ontroerende collecties.

Koopmansarchitectuur op het hoogtepunt van haar kunnen

De Tokugawa-shoguns legden kooplieden strikte regels op, waaronder het verbod om al te opzichtige woningen te bouwen. De Meiji-periode maakte echter een einde aan deze beperkingen. Het Kusakabe Mingeikan getuigt van deze plotselinge bevrijding. Met een dubbele plafondhoogte, imposante balken en een woonoppervlak van 1.500 m² over twee verdiepingen, etaleert het huis zonder schroom het succes van zijn eigenaren.

Details om op te letten

De gevel vertoont de typische kenmerken van de machiya-huizen in Takayama: degoshi, de verticale houten roosters die de ramen beschermen, en een dak met een flauwe helling, kenmerkend voor sneeuwrijke regio's. Binnen wordt de blik direct gevangen door de verticaliteit van de centrale hal. De kolommen en dwarsbalken vormen een driedimensionale structuur met een bijna brute geometrie. Het donkere hout, door de tijd gepatineerd, absorbeert het licht dat door de hoge ramen naar binnen valt.

In het midden van de voornaamste ruimte bevindt zich een irori: deze open haard in de vloer werd gebruikt voor zowel verwarming als om te koken. Daarboven hangt een uit massief hout gesneden haak, een pronkstuk van het interieur. Het ontwerp verschilt per huis; dat van de familie Kusakabe is bijzonder gedetailleerd uitgewerkt.

De mingei-collecties: de schoonheid van anonimiteit

Het museum stelt alledaagse voorwerpen tentoon die de familie over dertien generaties heeft verzameld: gelakte kommen, lokaal geproduceerd Shibukusa-yaki-aardewerk, haarkammen, cosmetica-doosjes en bruidskimonos. Een bruidspalankijn neemt een prominente plek in. Deze stukken dragen geen handtekening van een beroemde kunstenaar. Hun waarde schuilt in hun gebruik, hun patina en de anonieme hand die ze heeft gevormd.

In een bijgebouw, een voormalige kura (traditioneel Japans pakhuis) die is omgebouwd tot galerie, wordt een collectie getoond die nauw verbonden is met het Mingeikan van Tokio, het museum opgericht door Yanagi Soetsu, de vader van de Mingei-beweging. De ruimte is sober en licht, wat een sterk contrast vormt met de dichte sfeer in het hoofdgebouw.

Tip van een kenner: Sinds augustus 2023 is er een gratis audiogids in het Engels beschikbaar via een QR-code. Dit compenseert het gebrek aan informatieborden in vreemde talen en geeft context aan de tentoongestelde objecten.

De tijd nemen: het café en evenementen

De binnenplaats kijkt uit op een kleine Japanse tuin die zichtbaar is vanaf de engawa, de houten veranda die langs de kamers loopt. In een van de zalen is een theesalon gevestigd waar je in de winter warme groene thee en in de zomer ijskoude gerstethee drinkt. Het tempo vertraagt. Je hoort de wind in de bamboe, en soms het geluid van een fluit wanneer er een concert op het programma staat.

Het museum organiseert regelmatig culturele evenementen, waarbij optimaal gebruik wordt gemaakt van de uitzonderlijke akoestiek van de hoge centrale hal. Concerten met traditionele muziek, bunraku-poppenspel of tijdelijke tentoonstellingen van hedendaagse kunst: het programma varieert. De toegangsprijs kan op die dagen iets hoger uitvallen.

Taniya: overnachten in de geschiedenis

Het aangrenzende gebouw, een voormalig bijgebouw van de familie Kusakabe, is omgetoverd tot een luxe herberg genaamd Taniya. Gasten genieten van exclusieve toegang tot het museum nadat het voor het publiek is gesloten. 's Avonds is het huis voor hen alleen. Er kan een bar worden opgezet op de engawa en een diner worden geserveerd in de hal. De ervaring kost ongeveer 160.000 JPY voor een groep van vier personen, maaltijden niet inbegrepen.