Het Yucatán-schiereiland bezoeken
Het schiereiland is een vlakke kalksteenplaat tussen de Golf van Mexico en de Caribische Zee. Er stroomt geen enkele rivier bovengronds. De regen zakt door het gesteente en stroomt eronder, door een netwerk van ondergelopen gangen dat tot de langste ter wereld behoort.
De cenotes zijn de vensters op dat netwerk: putten vol zoet water, soms onder de blote hemel, soms onder een gewelf vol wortels. Voor de Maya's waren ze de toegang tot de onderwereld, en ze bouwden hun steden eromheen. Zo loopt je reis vandaag nog steeds.
Twee kanten, twee sferen. De Caribische kust heeft wit zand en een koraalrif; het binnenland houdt de piramides, de koloniale steden en een Mayataal die je op de markt hoort. Van het een naar het ander is drie uur rijden.
Dit is jouw bestemming als
- Je het hele jaar wilt zwemmen in zoet water van 24 °C, onder de rots
- Archeologie je net zo trekt als het strand: ze liggen een uur van elkaar
- Je tussen december en maart gaat, droog seizoen en helder water
Kijk verder als
- Je reliëf zoekt: het hoogste punt van het schiereiland haalt amper 200 meter
- Je in augustus of september gaat: drukkende hitte, regen en orkaanseizoen
- Je in het hoogseizoen een leeg strand wilt aan de Caribische kust
Niet te missen
-
1 Chichén Itzá +16 aanbev.
De meest complete Maya-Tolteekse stad van het schiereiland, en een van de zeven nieuwe wereldwonderen. De piramide van Kukulkán telt 365 treden, één voor elke dag van het jaar, en op het balspelveld kaatst een echo van het ene eind naar het andere.
-
2 De cenote Ik Kil +13 aanbev.
Een ronde put midden in de jungle, een paar minuten van Chichén Itzá. De lianen hangen tot aan het water, zesentwintig meter lager, en rond het middaguur valt het licht recht in het midden.
-
3 De ruïnes van Tulum +16 aanbev.
De enige ommuurde Mayastad die aan zee is gebouwd, boven op een klif van witte kalksteen. Het terrein is klein en in een uur bekeken: het is het uitzicht over de Caribische Zee vanaf het Castillo dat de reis waard maakt.
-
4 De equinox in Chichén Itzá 20 maart en 22 september
Twee keer per jaar, laat in de middag, tekent de schaduw van de negen terrassen een rij driehoeken op de noordelijke balustrade. Die glijdt omlaag tot de gebeeldhouwde slangenkop onderaan de trap. Het terrein is dan afgeladen, en het verschijnsel is de dag ervoor en erna ook te zien.
-
Van juni tot september komt de grootste vis ter wereld ten noorden van het schiereiland plankton filteren. Het benaderen is aan regels gebonden: zwemvest, gids, twee zwemmers tegelijk. Reken op een halve dag op de boot. In de winter zijn het de stierhaaien die voor de kust van Playa del Carmen opduiken.
De klassieke fout
Doe Chichén Itzá niet als dagtocht vanuit Cancún. De bussen vertrekken bij zonsopgang en rijden tweeënhalf uur. Ze zetten iedereen eind van de ochtend af, wanneer de steen de hitte terugkaatst en de paden vol staan. Slaap de avond ervoor in Pisté, tien minuten van de ingang: het terrein gaat vroeg open, en het eerste uur heb je het bijna voor jezelf.
Onze routes in het Yucatán-schiereiland
| Duur | Route | Wat je ziet |
|---|---|---|
| 4 dagen | Playa del Carmen › Tulum | De kust, een cenote, de ruïnes |
| 1 week | De kust › Pisté › Valladolid | Stranden, Chichén Itzá, een koloniale stad |
| 10 dagen | De kust › Valladolid › Mérida › Campeche | De twee zeeën, drie Mayasteden |
Het schiereiland doe je als rondreis, en dat maakt het makkelijk. Je komt binnen via Cancún, zakt langs de kust af, steekt via Valladolid het binnenland in en rijdt terug via Mérida. Geen enkele etappe duurt langer dan drie uur.
De valkuil is te veel willen. Houd het bij vier uitvalsbases in tien dagen, en geef elk ervan meer dan twee nachten. De hitte vertraagt alles, en een ochtend in de auto kost je het enige uur waarop de sites leeg zijn.
Beste reistijd in het Yucatán-schiereiland
| Cijfer | Seizoen | Weer | Drukte en prijzen |
|---|---|---|---|
| December tot maart | 26 tot 29 °C, droog, passaatwind | Hoogseizoen, hoge prijzen, helder water | |
| April en mei | 32 tot 35 °C, drukkend | Matig, kans op sargassum | |
| Juni tot oktober | Middagbuien, orkaanseizoen | Rustig, bodemprijzen, sargassum | |
| November | 28 °C, einde van de regen | Weinig, vóór de drukte van december |
Ons advies
Het sargassum bepaalt je vakantie veel meer dan de regen. Dit bruine zeewier spoelt vooral van april tot oktober aan op de Caribische kust, wisselend per strand en per week. Het komt nooit in de cenotes, niet aan de golfkust en niet aan de beschutte kant van de eilanden. Draait je reis om het strand, ga dan tussen december en maart; zo niet, zorg dan dat je ergens anders kunt zwemmen.
Reizen naar het Yucatán-schiereiland
-
Met het vliegtuig Het makkelijkst
vanaf Schiphol en Brussel vliegen er rechtstreekse vluchten naar Cancún, het ruimst in de winter; vind je daar geen plek, dan stap je over op een Europese hub als Madrid, Parijs of Frankfurt. Ook Mérida en Tulum hebben een internationale luchthaven, handig als je niet aan de kust wilt beginnen.
-
Met de trein Het nieuwst
de Tren Maya, eind 2023 geopend, verbindt Cancún met Mérida en Campeche via Valladolid, met een halte bij Tulum. De stations liggen vaak ver van het centrum: kijk of er een pendelbus rijdt voor je erop rekent.
-
Met de bus Het goedkoopst
het ADO-netwerk bedient het hele schiereiland met bussen met airco, dag en nacht, vanaf de busstations in het centrum. Het is de goedkoopste en betrouwbaarste manier om zonder auto van stad naar stad te reizen.
-
Met de auto Het vrijst
handig zodra je de kustweg verlaat: naar de cenotes en de kleinere Mayasteden rijdt niets. De tolweg tussen Cancún en Mérida is duur, maar halveert de reistijd.
Voor een vakantie met strand en cenotes volstaat een retourvlucht naar Cancún, en de colectivos doen de rest. Voor de volledige ronde tot aan de golf voorkom je met aankomst in Cancún en vertrek uit Mérida dat je twee keer dezelfde weg rijdt. Stap je over in de Verenigde Staten, dan heb je ook voor de transit een ESTA nodig.
Vervoer in het Yucatán-schiereiland
Aan de kust rijden de colectivos, witte busjes die op verzoek stoppen, voor een paar peso's om de tien minuten tussen Playa del Carmen, Akumal en Tulum.
Een auto heb je pas nodig voor het binnenland. De wegen zijn goed, recht en bewaakt, maar de verkeersdrempels, de beruchte topes, staan niet altijd aangegeven: rijd liever niet in het donker.
Goed om te weten
Een huurauto in Mexico boek je met één ding in je achterhoofd. De WA-verzekering is verplicht. Ze zit bijna nooit in de prijs die online staat, en wordt aan de balie afgerekend. Een tarief van vijf euro per dag eindigt vaak op veertig. Vergelijk op de prijs ALLES inbegrepen, en weiger extra's die je niet zelf hebt gevraagd.
Wat eet je in het Yucatán-schiereiland?
- Cochinita pibil: varkensvlees gemarineerd in achiote en sap van bittere sinaasappel, in een bananenblad gewikkeld en urenlang gegaard in een oven die in de grond is gegraven. Het gerecht van de zondagochtend, geserveerd in taco's met rode ui in azijn.
- Sopa de lima: kalkoenbouillon met de plaatselijke limoen, geuriger en minder zuur dan die van ons. Reepjes gefrituurde tortilla gaan er op het laatste moment in.
- Panuchos en salbutes: twee gefrituurde maïskoeken, de ene gevuld met zwarte bonen, de andere opgebold en leeg, allebei belegd met draadjesvlees. Je eet ze staand op de markt, vóór negen uur.
- Papadzules: tortilla's opgerold rond hardgekookt ei, overgoten met een saus van groene pompoenpitten. Een Mayarecept van vóór de komst van de Spanjaarden, en een van de weinige vleesloze gerechten op de kaart.
- Chile habanero: hij groeit hier en is overal, als losse saus op tafel. Proef met het puntje van je lepel: hij is tot 100 keer zo heet als de jalapeño.
- Marquesitas: een tot hoorntje gerold wafeltje, gevuld met geraspte Hollandse kaas en jam of gecondenseerde melk. 's Avonds verkocht op de pleinen, en zoet met zout verrast minder dan je denkt.
- Xtabentún: een likeur van honing en anijs, gestookt op het schiereiland, ijskoud geschonken of in de koffie. Een erfenis van de Maya-mede.
De overdekte markten serveren maar tot halverwege de middag eten, en daar is de Yucateekse keuken op zijn zuiverst: kom vóór twaalf uur. 's Avonds nemen de straatkeukens het over op de pleinen, vaak na acht uur.
Waar overnachten in het Yucatán-schiereiland?
| Buurt | Waarvoor | Goed om te weten |
|---|---|---|
| Cancún, hotelzone | Aankomst, strand, nachtleven | Een zandtong los van de stad, volledig op all-inclusive ingericht |
| Playa del Carmen | Centrale uitvalsbasis, restaurants, veerboot naar Cozumel | De beste basis om zonder auto rond te trekken |
| Tulum | Ruïnes, cenotes, junglehotels | Twee Tulums: het dorp, betaalbaar, en de strandweg, duur |
| Akumal | Schildpadden, snorkelen, gezinnen | Klein, rustig, maar een handvol adressen |
| Pisté of Valladolid | Chichén Itzá bij de opening | Eén nacht in het binnenland scheelt twee uur in de bus |
| Mérida | Keuken, musea, haciënda's | De stad waar je langer blijft dan gepland |
Lees de volledige gids: waar overnachten in het Yucatán-schiereiland
Wat kost een reis in het Yucatán-schiereiland?
| Stijl | Duur | Budget per persoon |
|---|---|---|
| Krap (hostels, colectivos, markten) | 10 dagen | 450 tot 650 € |
| Comfortabel (hotel, auto, restaurants) | 10 dagen | 1.200 tot 1.800 € |
| Hoog (boetiekhotel, gidsen, duiken) | 10 dagen | 3.000 tot 4.500 € |
- De privéparken: Xcaret en Xel-Há kosten in hun eentje evenveel als twee hotelnachten. Een gemeentelijke cenote betaal je in peso's.
- Colectivos in plaats van de auto: op de kustweg rijden ze dezelfde rit voor een twintigste van wat huur, verzekering en parkeren samen kosten.
- De staatsbelasting van Quintana Roo: die betaal je vóór vertrek online en wordt op de luchthaven gecontroleerd. Een paar euro, maar aan het loket bij aankomst betaal je het dubbele.
- Eten op de markt: een volledige maaltijd kost vier tot zes euro in een markthal, drie keer zoveel op de Quinta Avenida van Playa del Carmen.
- Het laagseizoen: van mei tot november is dezelfde kamer 30 tot 50 % goedkoper, met warmer zeewater en kans op sargassum.
Tradities en cultuur in het Yucatán-schiereiland
Het Yucateeks Maya is geen dode taal: bijna een op de vier inwoners van de staat Yucatán spreekt het, en op de markt hoor je het eerder dan Spaans. Het heeft overal sporen nagelaten, in de plaatsnamen en in het Spaans van hier, trager en zangeriger dan in Mexico-Stad.
De Mayasteden zijn niet ontdekt, ze zijn nooit verloren geweest: aan hun voet hebben dorpen zonder onderbreking voortgeleefd. Daarom spreken de gidsen over hun voorouders in de tegenwoordige tijd.
Eind oktober bouwen ze voor Hanal Pixán, het Yucateekse dodenfeest, altaren vol eten voor de overledenen, thuis en op de begraafplaatsen. Het is de meest intense week van het jaar, en niets ervan is voor bezoekers bedoeld.
Een gewoonte om te kennen voor je gaat zwemmen: in een cenote zijn zonnebrand en muggenspray verboden, ook als ze biologisch afbreekbaar heten, en vooraf douchen is verplicht. Spoel je goed af: het water dat je vertroebelt, is het water dat de dorpen drinken.
