De Tempel van Diana: het stenen raadsel in de Jardins de la Fontaine
In het hart van een van de eerste openbare parken van Europa trotseert een romantische ruïne al twee millennia lang de tijd. De Tempel van Diana in Nîmes draagt een misleidende naam. Archeologen zijn het over één ding eens: dit raadselachtige gebouw is nooit een tempel geweest. Was het een heilige bibliotheek? Een mystieke slaapplaats voor pelgrims die zochten naar profetische dromen? Het mysterie blijft onopgelost.
Waarom je dit onbekende heiligdom moet bezoeken
Dit bouwwerk werd in de 1e eeuw onder het bewind van Augustus opgetrokken als onderdeel van het Augusteum, een uitgestrekt keizerlijk heiligdom rond de heilige bron van Nemausus. De Volques Arécomiques vereerden deze bron al lang voordat de Romeinen arriveerden. Keizer Augustus eigende zich de heilige plek toe om de verering van zichzelf en zijn familie te vestigen, waarmee hij een voor Gallië uniek monumentaal complex creëerde.
De atypische basiliekarchitectuur onderscheidt het gebouw radicaal van traditionele Romeinse tempels. De gewelfde hoofdzaal is 14,52 meter lang en 9,55 meter breed. De muurnissen, met een afwisseling van driehoekige en halfronde frontons, hebben architecten van de Franse renaissance geïnspireerd. Deze ongebruikelijke indeling doet eerder denken aan de keizerlijke bibliotheken van Rome of Efeze dan aan klassieke heiligdommen.
Fascinerende hypothesen over de ware functie
Een bibliotheek voor heilige manuscripten
De twaalf nissen in de zijmuren zouden papyrusrollen kunnen hebben gehuisvest. Twee Romeinse bibliotheken met vergelijkbare afmetingen ondersteunen deze theorie. Het gebouw werd enkel verlicht door een opening boven de ingang, wat zorgde voor een schemering die gunstig was voor het behoud van oude teksten. De nabijheid van water en thermen roept echter vragen op, aangezien vochtigheid deze kostbare manuscripten snel zou hebben aangetast.
Een slaapvertrek voor profetische dromen
De historicus uit Nîmes Alain Veyrac stelt een gedurfde interpretatie voor. Pelgrims die het orakel kwamen raadplegen, sliepen mogelijk in deze donkere zaal in afwachting van goddelijke dromen. Een ter plaatse gevonden inscriptie, gewijd aan de Schikgodinnen door een zekere Valerius Tatinus, vermeldt een gelofte die werd ingelost na een bevel ontvangen in een droom. Deze praktijk van incubatie was gebruikelijk in verschillende Romeinse heiligdommen.
Een wonderbaarlijke overleving door de eeuwen heen
Dat de tempel twintig eeuwen heeft overleefd, is te danken aan de omvorming tot een benedictijnenklooster in de middeleeuwen. De monniken van Saint-Sauveur de la Fontaine verbouwden de grote zaal tot kerk en verzekerden zo het behoud ervan. Deze bezetting redde het gebouw van totale vernietiging, al werd het rond 1570 tijdens de godsdienstoorlogen door een hevige brand geteisterd.
In de 18e eeuw spraken de romantische ruïnes tot de verbeelding van kunstenaars. De schilder Hubert Robert vereeuwigde de tempel op verschillende doeken die nu in het Louvre en het Museo Thyssen-Bornemisza hangen. De Venetiaanse architect Palladio maakte er talloze schetsen van tijdens zijn verblijf in Nîmes, enkele jaren voor de brand die het zijn huidige aanzien gaf.
Het heden verkennen
Je vindt de tempel tijdens een wandeling door de Jardins de la Fontaine, bijna verborgen achter een groep pijnbomen. De toegang is gratis, wat je de kans geeft de grote gewelfde zaal binnen te stappen en de gebeeldhouwde nissen van dichtbij te bekijken. De versierde cassetten die aan het einde van de zaal bewaard zijn gebleven, getuigen van de oorspronkelijke verfijning.
Neem de tijd om het ontwerp te observeren:
- Het tongewelf: een architectonisch hoogstandje met stenen uit Barutel en Bois de Lens
- De composiete zuilen: verwerkt in de muren tussen elke nis, waarbij de ionische en korinthische stijlen worden gecombineerd
- De zijtrappen: deze leidden ooit naar een bovenverdieping, waarschijnlijk een inmiddels verdwenen terras
- De vloer in opus sectile: dit plaveisel van veelkleurig marmer werd ontdekt tijdens opgravingen in 1745 en onthulde de luxe van de plek
De tip van een insider: bezoek de tempel aan het eind van de middag wanneer het strijklicht de sculpturen in de nissen verlicht. De sfeer wordt dan bijzonder betoverend. Vervolg je wandeling daarna naar de Tour Magne op de top van de Mont Cavalier voor een panoramisch uitzicht over het gehele augusteïsche heiligdom.
Als je de Jardins de la Fontaine bezoekt, mag je deze Romeinse tempel niet missen. Het monument is half vervallen en er is niet heel veel te zien. Toch hangt er een unieke sfeer rond dit mysterieuze overblijfsel dat tussen de bomen verscholen ligt en waarvan we de functie of oorsprong niet kennen. Ik voelde me echt even ergens anders. Het bezoek duurt maar een paar minuten en de toegang is gratis. Let wel even op met kinderen, want er liggen losse stenen en er zijn nissen waar ze in kunnen klimmen.