De medina van Casablanca, een ontmoetingsplek tussen twee werelden
In de drukte van de economische hoofdstad van Marokko ligt een wijk die zich aan alle conventies onttrekt. De medina van Casablanca, herbouwd na de verwoestende aardbeving van 1755, is de meest recente van het land en zonder twijfel de meest eigenzinnige. Hier vermengt de Arabisch-islamitische architectuur zich met Europese invloeden, wat zorgt voor een unieke architecturale mix die drie eeuwen aan culturele uitwisselingen vertelt.
Een feniks uit de as van Anfa
Tussen de 12e en 15e eeuw bloeide de stad Anfa als een actieve haven, totdat deze in 1468 door de Portugezen volledig met de grond gelijk werd gemaakt als vergelding voor kaperactiviteiten. De locatie raakte drie eeuwen lang in de vergetelheid. Pas in 1770 besloot sultan Sidi Mohammed Ben Abdallah de stad te herbouwen en doopte haar om tot Dar El-Beïda, het Witte Huis. Hij liet moskeeën, hammams, ovens en molens bouwen en versterkte de stadsmuren om een strategisch verdedigingspunt aan de Atlantische kust te creëren.
Vanaf de 19e eeuw vestigde een aanzienlijke Europese gemeenschap zich in de medina. Driekwart van de huidige bebouwing dateert uit de 20e eeuw, een periode waarin de medina onderdak bood aan hotels, restaurants, consulaten en de eerste bank van Marokko.
Architectuur die nergens anders te vinden is
Wat opvalt in deze medina, is de architectuur die sterk afwijkt van andere Marokkaanse medina's. Statige herenhuizen en privéhotels met een overwegend hispano-mauretaanse stijl pronken met deuren van gebeeldhouwd hout, balkons van smeedijzer en moucharabieh-vensters. De straten zijn vaak breed genoeg voor auto's, wat een groot contrast vormt met de traditionele doolhoven van de keizerlijke steden.
In sommige opzichten doet de medina denken aan mediterrane steden met haar witte gevels, Moorse arcades en Andalusische patio's. Deze architecturale eigenzinnigheid weerspiegelt de kosmopolitische geschiedenis, waarbij Europeanen en Marokkanen samenleefden in een unieke commerciële smeltkroes.
De monotheïstische driehoek, symbool van harmonieuze samenleving
In het hart van de medina staat een aangrijpend getuigenis van religieuze tolerantie. De monotheïstische driehoek brengt de barokke Spaanse kerk Santa Buenaventura, tegenwoordig ontwijd en in gebruik als cultureel centrum, de synagoge Ettedgui en de moskee Ould El Hamra samen. Die laatste is de oudste van Casablanca en werd voltooid in 1795. De moskee Hamra zou haar naam danken aan de rode stad Marrakech, waar de bouwer vandaan kwam, of aan de kleur van zijn met henna geverfde baard.
De Joodse gemeenschap was zeer aanwezig in de medina, met name in de wijk Mellah. Lokale legendes verrijken elke hoek. Het verhaal van Lalla Taja, een weldoenster voor kinderen in de 19e eeuw wier mausoleum werd gefinancierd door het Belgisch Consulaat, blijft bezoekers ontroeren.
De stenen wachters: van de Sqala tot heiligdommen
De Sqala blijft een van de parels van de medina. Dit versterkte bastion werd in 1769 gebouwd door Sidi Mohammed Ben Abdallah om de stad te beschermen met zijn imposante kanonnen gericht op de Atlantische Oceaan. Het bouwwerk is geïnspireerd op Europese vestingwerken uit de Renaissance en werd gebouwd door Genuese meester-arbeiders. Tegenwoordig is het een Moors café-restaurant waar je heerlijk kunt pauzeren in een Andalusische tuin met panoramisch uitzicht over de haven.
Heiligdommen markeren de route door de wijk. Het graf van Sidi Allal al-Kaïraouani, de eerste heilige van de stad, en de koepel van Sidi Bou Smara zijn belangrijke herdenkingsplaatsen voor de bewoners. De medina is meestal toegankelijk via Bab Marrakech, de poort van Marrakech, een van de acht doorgangen in de 6 tot 8 meter hoge stadsmuren die een omtrek van 4 kilometer besloegen.
De ziel van de souks tussen traditie en moderniteit
Het doolhof van smalle steegjes herbergt een uitgestrekte souk met huishoudlinnen, ijzerwaren, lederwaren en traditioneel handwerk. De Afrikaanse markt genaamd Little Dakar voegt een nieuwe dynamiek toe met haar producten uit Sub-Sahara Afrika, wat de culturele diversiteit van Casablanca onderstreept.
In tegenstelling tot wat je misschien verwacht, vind je in de kramen niet alleen specerijen en babouches, maar ook producten van grote Europese merken waar de inwoners van Casablanca van houden. De markten voor groenten, fruit en vis bieden desondanks een authentieke inkijk in het dagelijks leven van de bewoners.
De tip van de kenner: Mis het Centre d'interprétation du patrimoine (erfgoedcentrum) niet, dat gratis toegankelijk is en zich bevindt aan de rue de la Marine nabij de moskee Ould El Hamra. Dit bezoek zal je begrip van de geschiedenis van Casablanca aanzienlijk vergroten voordat je door de steegjes dwaalt.
De medina op het ritme van Casablanca
Om 5:00 uur 's ochtends, wanneer de lucht rood kleurt bij het eerste licht, ontwaakt de medina en openen de eerste kooplieden hun winkels. Karren en ezels volgeladen met koopwaar trekken voorbij terwijl straatverkopers hun vaste plekken innemen. Bij zonsondergang, wanneer de lucht paars kleurt, bruist de verlichte medina nog steeds van bedrijvigheid terwijl een langzame melodie opstijgt naar de hemel.
Voor een gastronomische pauze kun je plaatsnemen op het kleine pleintje waar straatverkopers kommen slakken aanbieden, gekookt in een gekruide bouillon die gloeiend heet wordt geserveerd. De medina ligt in het stadscentrum, op 5 minuten lopen van het station Casa-Port en de haven, wat zorgt voor een treffend contrast met de moderne stad eromheen.