Hierapolis, de heilige stad aan de poorten van de hel
De tribunes van het Romeinse theater tekenen zich af tegen de Anatolische lucht en kijken uit over de witte terrassen van Pamukkale. Lager op de helling vertellen de omgevallen zuilen verhalen van 2000 jaar geschiedenis. In een bocht van een geplaveide straat ademt een grot giftige dampen uit: welkom bij de poort naar de hel, de plek waar priesters in de oudheid communiceerden met Pluto.
Waarom Hierapolis bezoeken?
De stad werd in de tweede eeuw voor onze jaartelling gesticht door Eumenes II, koning van Pergamon, en dankt haar naam aan Hiera, de echtgenote van de held Telephos. De naam betekent "heilige stad" in het Grieks en die naam is volkomen terecht. Eeuwenlang trokken reizigers uit het hele Middellandse Zeegebied naar de thermale bronnen om hun kwalen te genezen.
Hierapolis beleefde haar bloeitijd onder het Romeinse Rijk in de tweede en derde eeuw, nadat de stad volledig was herbouwd na de aardbeving van het jaar 60. De stad werd ook een belangrijk christelijk centrum: sint Filippus, een van de twaalf apostelen, werd hier gemarteld en begraven. Sinds 1988 staat de stad op de UNESCO-Werelderfgoedlijst en vormt ze samen met Pamukkale een uniek geheel van natuurlijke wonderen en archeologische resten.
Het Romeinse theater, een architectonisch juweel
Het is onmogelijk om het theater te missen dat boven het terrein uittorent. Dit monumentale bouwwerk werd opgetrokken onder de regering van Hadrianus en Septimius Severus en bood plaats aan 10.000 tot 15.000 toeschouwers. De façade strekt zich uit over meer dan 100 meter en is verdeeld in twee niveaus met elk 26 rijen zitplaatsen.
Wat vooral fascineert zijn de gebeeldhouwde reliëfs op het toneel, die minutieus in het marmer zijn uitgehouwen. Ze verbeelden godheden en scènes uit de Romeinse mythologie. Ondanks de aardbevingen die de regio door de eeuwen heen hebben geteisterd, is het theater overeind gebleven dankzij de solide ondergrondse gewelven. Vanaf de bovenste rijen heb je een panoramisch uitzicht over het hele terrein en de kalksteenterrassen van Pamukkale die dieper in het landschap schitteren.
De tip van een kenner: beklim het theater aan het eind van de middag, rond 17:00 of 18:00 uur in de zomer. Het strijklicht laat de reliëfs prachtig uitkomen en de hitte is dan draaglijk. Bezoek je de plek in de winter? Geniet dan van de avondverlichting van de belangrijkste monumenten, wat een magisch schouwspel oplevert en je de drukte volledig laat vermijden.
De necropolis, herinnering aan vervlogen tijden
De noordelijke necropolis is een van de grootste van Turkije met meer dan 1200 graven. Ze strekt zich over enkele kilometers uit langs de weg die naar de noordelijke ingang van het terrein leidt. Hellenistische grafheuvels, Romeinse sarcofagen met bas-reliëfs en huizenvormige graven tonen de kosmopolitische aard van de antieke stad.
Verschillende joodse graven getuigen van de invloedrijke gemeenschap die in Hierapolis woonde. Ook vind je er het beroemde graf van Marcus Aurelius Ammianos, waarvan het reliëf het oudst bekende voorbeeld van een krukasmechanisme toont. Sommige sarcofagen dragen gedetailleerde inscripties die de beroepen van de overledenen en hun goede daden vermelden.
De bijzondere sfeer van deze necropolis, met graven verspreid over een met pijnbomen bezaaid landschap, nodigt uit tot contemplatie. Het is goed voor te stellen waarom zoveel zieken hun laatste dagen in dit kuuroord doorbrachten vanwege de geneeskrachtige reputatie.
Het Plutonium en de mysteries onder de grond
De poort naar de onderwereld
Dicht bij de tempel van Apollo ligt een kleine grot die door de oude bewoners werd beschouwd als de toegang tot het rijk van Hades. Het Plutonium dankt zijn naam aan Pluto, de Romeinse god van de dood. Uit deze holte ontsnappen dampen van koolstofdioxide van geothermische oorsprong, die dodelijk zijn voor iedereen die te dichtbij komt.
Antieke verslagen van Strabo en Damascius beschrijven de rituelen die hier plaatsvonden. De eunuch-priesters van Cybele, die hun adem konden inhouden of de luchtstromen kenden, konden de grot ongedeerd betreden, terwijl offerdieren direct bezweken. Vogels die door de warme lucht werden aangetrokken, vielen dood neer boven de opening.
De site vandaag
In 1965 herontdekt door Italiaanse archeologen en sinds 2022 weer toegankelijk voor bezoekers, blijft het Plutonium actief en ontsnappen er nog steeds giftige gassen. Om veiligheidsredenen is directe toegang tot de grot verboden, maar je kunt het terrein vanaf een aangelegd platform bekijken. Tijdens de restauratie is een replica van het standbeeld van Hades en Cerberus op de oorspronkelijke locatie teruggeplaatst.
De overige schatten van Hierapolis
Het antieke zwembad van Cleopatra
Tussen het archeologisch museum en de tempel van Apollo biedt het antieke zwembad een unieke ervaring. In het thermale water van 36 graden liggen ondergedompelde zuilen en marmeren blokken die tijdens aardbevingen in het water belandden. Zwemmen tussen deze overblijfselen geeft een surrealistisch gevoel, alsof je door de geschiedenis drijft.
De legende wil dat Cleopatra zelf in dit water met verjongende eigenschappen heeft gebaad. Voor toegang tot het zwembad betaal je een toeslag van 6 euro, die niet bij het algemene entreeticket is inbegrepen. Vergeet je zwemkleding en handdoek niet.
De agora en de thermen
De agora uit de tweede eeuw was een groot rechthoekig plein dat als het commerciële en politieke hart van de stad diende. De winkels onder de zuilengangen ontvingen handelaren uit heel Anatolië. Vlakbij huisvesten de grote thermen, gebouwd met enorme stenen blokken zonder mortel, tegenwoordig het archeologisch museum. De collectie bevat prachtige gebeeldhouwde sarcofagen, godenbeelden en alledaagse voorwerpen.
De zuilenstraat en de poort van Domitianus
De Frontinus-straat, een lange ader omzoomd met zuilen, doorkruist de stad over meer dan een kilometer. Ze verbindt de zuidelijke poort met de imposante poort van Domitianus in het noorden, een monumentale boog met drie doorgangen die in 82-83 werd gebouwd door proconsul Julius Frontinus. De resten van de openbare latrines naast de poort, met hun versierde zuilen, getuigen van de verfijning van het Romeinse stadsleven.
Het martyrium van sint Filippus
Boven aan een monumentale trap, buiten de noordwestelijke stadsmuren, imponeert het achthoekige martyrium van sint Filippus met zijn ingenieuze ruimtelijke indeling. Straalkapellen, polygonale zalen en driehoekige kamers vormen samen een vierkante structuur rondom de centrale achthoek. Dit meesterwerk van vroegchristelijke architectuur uit de vierde tot zesde eeuw markeert de plek waar de apostel zou zijn gemarteld en begraven.
De tip van een kenner: heb je beperkte tijd? Focus dan op het theater, de necropolis en het Plutonium. Huur bij de ingang een elektrisch voertuig, vergelijkbaar met een golfkarretje (ongeveer 20 euro voor een uur). Het terrein is enorm en de afstanden tussen de monumenten zijn aanzienlijk, zeker onder de zomerzon. De chauffeurs weten precies waar de beste fotoplekken zijn.
Openingstijden
*Gegevens kunnen wijzigen
Afgezien van het Romeinse theater zijn de ruïnes nogal in slechte staat en is het best lastig om je een voorstelling te maken van hoe de plek er vroeger uit moet hebben gezien. Het was duidelijk een enorm thermaal centrum, waar zelfs Romeinse keizers kwamen!
De omgeving daarentegen, en met name Pamukkale, is uitzonderlijk.