Göreme, waar monniken kathedralen in de rotsen hakten
De naam Göreme betekent letterlijk "dat wat men niet kan zien". De Byzantijnse monniken die zich hier vanaf de vierde eeuw vestigden, zochten precies dat: onzichtbaarheid.
Ze hakten kerken, refters en slaapvertrekken uit het zachte vulkanische tufsteen van Cappadocië en bedekten de muren vervolgens met fresco's in plantaardige pigmenten die nog zo levendig zijn dat het lijkt alsof ze vorige week zijn aangebracht.
Waarom het openluchtmuseum van Göreme bezoeken?
Dit kloostercomplex, sinds 1985 opgenomen op de werelderfgoedlijst van UNESCO vanwege de cultuurhistorische en natuurlijke waarde, brengt zo'n 350 kerken en kapellen samen op een verrassend compact terrein. De plek diende onafgebroken als gebedshuis van de vierde tot de dertiende eeuw en bleef daarna tot de zeventiende eeuw een bedevaartsoord.
De christenen in Cappadocië bleven er actief tot de bevolkingsuitwisseling tussen Grieken en Turken in 1923. Na decennia van leegstand werd het gebied in 1967 ingericht als museum.
Sint Basilius van Caesarea, afkomstig uit het nabijgelegen Kayseri, wordt beschouwd als de grondlegger van deze kloostertraditie. In de vierde eeuw moedigde hij de eerste christenen in Anatolië aan om georganiseerde gemeenschappen te vormen rondom een refter, slaapzalen, wijnkelders en een kerk. Dit model verspreidde zich over heel Cappadocië en dit museum is daarvan het meest complete voorbeeld.
De rotskerken en hun fresco's
De Donkere Kerk, een absoluut meesterwerk
De Karanlık Kilise (Donkere Kerk) maakt de wandeling alleen al de moeite waard. De naam komt van het kleine raam dat voor nauwelijks lichtinval zorgt. Deze schemering heeft de elfde-eeuwse fresco's in een uitzonderlijk goede staat gehouden, met diepblauw uit lapis lazuli en intense rode tinten. De taferelen tonen het leven van Christus, van de Geboorte tot de Hemelvaart. Vóór de Frans-Italiaans-Turkse restauratie die in 1995 werd afgerond, deed de kerk dienst als duiventil en waren de fresco's bedekt met vogelpoep. Bezoeken zijn beperkt tot maximaal 15 personen gedurende 3 minuten om de pigmenten te beschermen tegen vocht uit de ademhaling. Foto's maken is niet toegestaan. De toegang kost een toeslag van 6 euro bovenop het reguliere ticket.
De andere kerken om te ontdekken
De wandelroute voert je langs een dozijn gebedshuizen. Elke naam vertelt een verhaal. De Elmalı Kilise (Appelkerk) dankt haar naam aan de rode wereldbol die de aartsengel Michaël in zijn hand houdt, wat door de lokale bevolking werd aangezien voor een appel. De Slangenkerk ontleent haar naam aan een afbeelding van Sint Joris die een draak verslaat, waarbij de dorpelingen het dier voor een slang aanzagen. Binnen vind je een zeldzaam fresco van Sint Onuphrius, een Egyptische kluizenaar die slechts gekleed is in een vijgenblad.
De Çarıklı Kilise (Sandaalkerk) bewaart in de vloer voetafdrukken die aan Christus worden toegeschreven vlak voor zijn hemelvaart. Onder de koepel zijn de vier evangelisten met een ongekende precisie geschilderd. Mis ook het fresco van het Verraad van Judas niet, dat zichtbaar is in de boog boven de linkerzijde van de deur.
Vriendentip: steek bij het verlaten van het museum de weg over en loop 50 meter richting Göreme om de Tokalı Kilise (Gespkerk) te bezoeken. Deze is inbegrepen in je ticket maar wordt door haastige toeristen vaak overgeslagen, terwijl dit de grootste en rijkst versierde kerk van de site is. De onlangs gerestaureerde verhalende fresco's tonen het leven van Christus in een opvallende kobaltblauwe kleur. Er is ook een ondergrondse kapel die maar weinig mensen bekijken.
Zo vermijd je de drukte
Georganiseerde groepen arriveren meestal tussen 10:00 en 14:00 uur, waardoor de smalle doorgangen tussen de kerken in files veranderen. Kom om 8:00 uur bij openingstijd, of na 16:00 uur in de zomer wanneer het lage licht de feeënschoorstenen goud kleurt. Het terrein is in 1,5 tot 2 uur op je gemak te verkennen, maar er is nauwelijks schaduw. Tussen mei en september zijn een hoed, water en zonnebrandcrème essentieel.
Het terrein is ongelijk en bevat steile trappen om sommige hooggelegen kerken te bereiken. Goede, stevige wandelschoenen zijn aanbevolen. In de meeste kerken is fotografie verboden om de fresco's te beschermen, en bewakers zien hier streng op toe. De uitzichten over de tufstenen kegels en de vallei maken dit echter ruimschoots goed.
De audiogids die bij de ingang beschikbaar is voor 150 TRY (ongeveer 4 euro) is een nuttige aanvulling omdat de bewegwijzering summier is. Voor wie de diepte in wil, helpt een lokale gids bij het ontcijferen van de Byzantijnse iconografie en het herkennen van details die voor het ongetrainde oog onzichtbaar blijven, zoals de sporen van de iconoclastische periode waarin alleen kruisen op de muren waren toegestaan.
Openingstijden
*Gegevens kunnen wijzigen
Het Openluchtmuseum van Göreme is het hoogtepunt van een reis door Cappadocië. Het is een buitenpark met een grote variëteit aan geologische formaties. Je ziet er grotwoningen en allerlei soorten rotsen, zoals de feeënschoorstenen.
Je kunt naar hartenlust rondklauteren in deze maanachtige omgeving en foto's maken. Er is zelfs een kerk met extreem goed bewaarde grottekeningen. Een aanrader!