De Mond van de Waarheid: een antiek masker als filmster
Het marmer voelt koud aan onder je handpalm. De stenen ogen staren je aan en de gapende mond wacht geduldig. Achter je slingert de wachtrij zich langs de portiek van de kerk Santa Maria in Cosmedin. Iedereen komt hier om zijn eerlijkheid te testen voor dit 1.300 kg zware gezicht dat, volgens de legende, de hand van leugenaars afbijt. Dit ritueel herhaalt zich honderden keren per dag sinds Gregory Peck in 1953 deed alsof hij zijn hand verloor voor het oog van een doodsbange Audrey Hepburn.
Waarom de Mond van de Waarheid bezoeken?
Deze schijf van pavonazzetto-marmer met een diameter van 1,75 meter stamt uit de eerste eeuw na Christus. Over de oorspronkelijke functie debatteren historici nog steeds: vermoedelijk was het een putdeksel van de Cloaca Maxima, het grote Romeinse riool dat een paar meter verderop in de Tiber uitmondde. Het bebaarde gezicht met de doorboorde ogen, neus en mond stelt waarschijnlijk Oceanus voor, de titaan en god van de zee.
De naam duikt voor het eerst op in 1485. Sinds 1632 hangt het masker op de huidige plek onder de portiek, op bevel van paus Urbanus VIII. Door de eeuwen heen raakte het object omhuld met mythen en legendes. De film Roman Holiday (Vakantie in Rome) katapulteerde het masker naar de status van wereldwijd fenomeen. De angstige reactie van Audrey Hepburn in de beroemde scène was overigens niet geacteerd: Peck had haar niet gewaarschuwd voor zijn grap.
De legende van de leugendetector
In de middeleeuwen deed de Mond dienst als instrument tijdens rechtszaken. De beschuldigde moest de hand in de opening steken en zweren dat hij de waarheid sprak. Sommige verhalen spreken over een beul die achter de muur verborgen zat, klaar om de hand af te hakken als het vonnis al vaststond. Soms hielp de waarheid een handje. Een andere versie vertelt over een vrouw die van overspel werd beschuldigd en de Mond met een slimme logische truc wist te misleiden, wat bewees dat zelfs steen om de tuin te leiden is.
Tip van een kenner: Kom direct bij opening om 9:30 uur of aan het einde van de middag na 16:00 uur. In het hoogseizoen kan de rij meer dan een uur duren. Blijf niet alleen voor de foto: bezoek ook de kerk en de crypte, die de meeste toeristen overslaan.
De kerk Santa Maria in Cosmedin: een verborgen schat
Deze basiliek, gebouwd in de zesde eeuw op de resten van de Tempel van Hercules en de oude Statio Annonae (Romeins distributiecentrum voor graan), verdient meer dan een vluchtige selfie. De naam komt van het Griekse woord kosmidion, wat versierd betekent. De Griekse gemeenschap van Rome heeft de kerk lange tijd beheerd.
De cosmateske vloer uit de twaalfde eeuw schittert met inlegwerk van veelkleurig marmer. De romaanse klokkentoren met zeven verdiepingen is 34 meter hoog en behoort tot de meest elegante van Rome. Onder het altaar bewaart de crypte van Hadrianus I de tufstenen blokken van de antieke Ara Maxima die aan Hercules was gewijd. In een glazen reliekhouder rust de schedel die wordt toegeschreven aan sint Valentijn, de beschermheilige van de geliefden.
De wijk rond het Forum Boarium
Op de Piazza della Bocca della Verità vind je een concentratie van bijzondere overblijfselen. De Tempel van Hercules Victor, rond en vrijwel intact, stamt uit de tweede eeuw voor Christus. Vlak ernaast staat de Tempel van Portunus met zijn ionische architectuur, gewijd aan de god van de havens. De Triton-fontein van Carlo Bizzaccheri siert het midden van het plein sinds 1715. De Boog van Janus met vier zijden, de enige bewaarde quadrifrons-boog in Rome, vormt het einde van het zicht richting de Velabrum.
Kortom, deze monumenten in de buurt zijn een bezoek waard:
- Tempel van Hercules Victor: een van de best bewaarde heilige bouwwerken uit de Romeinse oudheid
- Tempel van Portunus: bewijs van de commerciële activiteit van de oude rivierhaven
- Boog van Janus: 16 meter hoog, gebouwd in de vierde eeuw
- Crypte van Hadrianus: op bepaalde dagen toegankelijk, vraag het ter plaatse na
Tja, het is gewoon een sculptuur in de vorm van een masker. Ja, het is beroemd geworden door een film en er zijn wat legendes over, maar het is op zichzelf zeker niet de reis waard. En al helemaal niet om er voor in de rij te gaan staan. De kerk waar het tegenaan gebouwd is, is eigenlijk veel interessanter.