Esplanade de l'Europe: Montpellier met een vleugje klassieke oudheid aan de oevers van de Lez
Een massieve colonnade van beige beton, grasvelden die glooiend afdalen naar een rivier en in de verte de glazen gevel van het Hôtel de Région die het mediterrane zonlicht opvangt. Dit is de eerste indruk van de Esplanade de l'Europe, het hoogtepunt van de wijk Antigone en het sluitstuk van een autovrije as van bijna een kilometer lang. Het is het resultaat van een van de meest gedurfde architecturale projecten in Frankrijk uit de twintigste eeuw.
Waarom de Esplanade de l'Europe bezoeken?
Alles begon met een radicale politieke beslissing. Aan het eind van de jaren zeventig gaf burgemeester Georges Frêche de Catalaanse architect Ricardo Bofill de opdracht om een nieuwe wijk te bouwen op voormalig militair terrein, met als doel Montpellier te openen naar het oosten en de rivier de Lez. De insteek was bewust provocerend: pure neoklassieke vormen, gecanneleerde zuilen, verhoudingen gebaseerd op de gulden snede en straten vernoemd naar de goden van de Olympus. Antigone riep destijds evenveel verdeeldheid als fascinatie op.
Vandaag de dag draagt de wijk sinds 2018 het label Architecture contemporaine remarquable (bijzondere hedendaagse architectuur). De Esplanade de l'Europe vormt het middelpunt, waar de halfronde gebouwen een amfitheater vormen dat uitkijkt over het water. Vanuit de lucht gezien heeft de hele wijk de vorm van een sleutel.
De boogvorm en de details om te ontdekken
De gebouwen aan de Esplanade volgen een trage, symmetrische welving die de blik naar de rivier de Lez leidt. Het beige beton, gekleurd om de suggestie van natuursteen te wekken, wordt onderbroken door monumentale zuilen, friezen en architraven die niet proberen hun ware aard te verbergen: het is beton, en dat mag gezien worden. 's Avonds laten de strijklichten reliëfs zien die in het felle middaglicht volledig wegvallen.
Wanneer je vanaf de Place du Nombre d'Or naar de Esplanade wandelt, kom je onderweg replica's van beroemde sculpturen tegen: de Nikè van Samothrake, de Venus van Arles en de Diana met de hinde. Deze beelden zijn geen toeval: Bofill en Frêche wilden de wijk verankeren in een gedeelde mediterrane cultuur die voor iedereen zichtbaar en toegankelijk is.
Vriendentip: Kom zeker een keer in de avond. De stadsverlichting transformeert de gevels en geeft de Esplanade een bijna theatrale sfeer die totaal verschilt van de dagbeleving. De toegang is op elk uur gratis.
Een levendige plek, geen openluchtmuseum
De Esplanade de l'Europe is geen versteend monument. De grasvelden worden intensief gebruikt door gezinnen, hardlopers en studenten. Sinds 2007 wordt hier jaarlijks het FISE (Festival International des Sports Extrêmes) gehouden, waarbij de oevers van de Lez en de Esplanade gedurende enkele dagen worden overspoeld door meer dan 600.000 bezoekers. Op die momenten verandert de hele sfeer van de wijk.
Doordeweeks keert de rust terug. Juist dan besef je de ambitie van het project: een publieke ruimte op grote schaal, ontworpen om in te leven in plaats van alleen naar te kijken. Wij bij Avygeo vinden dat dit precies is wat de Esplanade de l'Europe onderscheidt van veel andere Franse architectuurprojecten: je kunt er op het gras liggen, op een terras een kop koffie drinken en naar spelende kinderen kijken. De stedelijke utopie is hier werkelijkheid geworden.
Het Hôtel de Région en de oevers van de Lez
Aan de overkant van de Lez, recht tegenover de Esplanade, sluit het Hôtel de Région Occitanie de bliklijn af met een monumentale glazen gevel. Dit gebouw is eveneens ontworpen door Bofill in samenwerking met Claude Joubert en werd voltooid in 1989. Het panoramaterras is tijdens evenementen soms toegankelijk voor publiek. De restaurants langs de kade bieden een direct uitzicht op dit architecturale ensemble.
De wandeling langs de rivier de Lez, te voet of op de fiets, vormt een natuurlijke verlenging van je bezoek richting de wijk Port Marianne, een ander toonbeeld van de hedendaagse architectuur in Montpellier.
Pluspunten
- Een samenhangend en uniek stedelijk project in Frankrijk, bekroond met het label voor bijzondere hedendaagse architectuur
- Vrije toegang, goed onderhouden gazons, terrassen en winkels direct aan de voet van de gebouwen
- Regelmatige evenementen door het jaar heen (zoals het FISE, Antigone des Associations en diverse markten)
- Directe aansluiting op de tram en een fietspad langs de Lez
Om rekening mee te houden
- De neoklassieke esthetiek in beton kan afhankelijk van je smaak bevreemdend zijn of juist koud overkomen
- Tijdens het FISE-festival is het gebied zeer druk en luidruchtig
- Er is weinig schaduw op de Esplanade zelf tijdens de zomer: plan je bezoek bij voorkeur in de vroege ochtend of in de avond
Ik was behoorlijk verrast toen ik deze wijk ontdekte, die een werkelijk zeer bijzondere architectuur heeft, geïnspireerd op de Oudheid. Ik had het gevoel dat ik volledig ergens anders naartoe was getransporteerd. Ook al is het niet echt een stijl waar ik van houd, het is zeker de moeite waard om te zien.