Les Aspres, dag 4: van Terrats naar Montauriol

Aspres, dag 4, van Terrats naar Montauriol

Een merkwaardige legende, gebaseerd op de aanwezigheid van 'feeënschoorstenen' boven de Canterrane, vertelt dat hier ooit een stad genaamd Mirmande (Mirmanda) lag. Deze stad zou ouder zijn dan Barcelona en het domein van feeën zijn geweest, voordat ze werd verwoest door een plotselinge stijging van de zeespiegel.

De naam Terrats duikt voor het eerst op in 844, wanneer Argila, zoon van graaf Bera van Razès en Barcelona, twee villa's verkoopt aan zijn zoon Bera: de eerste genaamd Terrenum, wat heel goed Terrats zou kunnen zijn, en de tweede Furchas, wat Fourques zou zijn. Later (nou ja, een stuk later...) zorgden diverse verkopen en schenkingen ervoor dat Terrats een heerlijkheid werd die toebehoorde aan de tempeliers. Als je goed hebt opgelet, weet je dat de ridders van de Tempeliersorde deze hele regio tot hun "thuis" hadden gemaakt.

Een behoorlijk interessant document vertelt ons dat Arnau de Llers in 1208 al zijn bezittingen in Terrats voor 5100 sous aan de Tempeliers verkocht, inclusief de mannen en vrouwen die er woonden. Met andere woorden: op die datum waren de inwoners nog niet bevrijd van lijfeigenschap (een verbloemd woord voor slavernij, ik maak maar een grapje, al zit ik er niet ver naast). In de tweede helft van de 14e eeuw (1378) telde Terrats ongeveer vijftig inwoners. Werden er toen al druiven verbouwd? Dat is lastig te zeggen. Wat wel zeker is, is dat een kaart uit de 18e eeuw een al zeer uitgestrekte wijngaard laat zien tussen de Canterrane en Fourques, en bij Pla d'Amunt, in de richting van Trouillas. Vandaag de dag is de wijnbouw nog steeds de belangrijkste economische pijler van het dorp.

De plaatselijke kerk is (natuurlijk...) gewijd aan twee heiligen: Sint-Julian en Sint-Basilissa (kijk eens aan... een heilige! Eindelijk wat gelijkheid!). Beiden worden in Roussillon geliefd en zelfs vereerd. Ze zouden hun huwelijk nooit hebben geconsumeerd om zich ieder afzonderlijk te wijden aan de verspreiding van het christelijk geloof. Het is een romaanse kerk uit de 11e of 12e eeuw; kijk eens naar de muur bij de ingang, daar zie je een roze marmeren kruis uit de 16e eeuw. De kerk herbergt ook een processiekruis, je weet wel, van die grote, hoge en zware kruisen...

Van Terrats naar Fourques...

Fourques, 934 hectare, gelegen op de grens tussen de vlakte van Roussillon en de Aspres, in de hoge vallei van de Calcerana. Er wordt bijna uitsluitend wijn geproduceerd, met tal van particuliere wijnkelders en een wijn van uitzonderlijke kwaliteit.

In 844 werd de plek Fourques door Argila, zoon van graaf Berà, verkocht aan zijn zoon Berà junior (dat 'junior' heb ik er zelf aan toegevoegd om je niet in de war te brengen met de stamboom... ik ben attent, nietwaar?). Maar al snel (door verkopen en vermoedelijke schenkingen) kwamen religieuze instellingen in het bezit van bijna het hele gebied: Saint-Genis-des-Fontaines in 981, Saint-Martin du Canigou vanaf 1009 (het jaar van de inwijding), maar vooral de abdij van Arles-sur-Tech, die langzaam eigenaar werd van bijna de hele heerlijkheid en haar rechten behield tot aan de Revolutie. In die tijd was de abt van Arles medeheer van Fourques en deelde hij zijn rechten over het dorp met Joseph d'Oms de Tord, markies van Oms. Die rechten betroffen niet alleen het land, maar ook de mensen die met de domeinen werden "verkocht", over die "lijfeigenschap" hadden we het bij het vorige dorp ook al. Vanaf de 19e eeuw schommelde de bevolking van Fourques rond de 600 inwoners, een cijfer dat sindsdien nauwelijks is veranderd.

Sint-Maarten is de heilige aan wie de kerk is gewijd; ze wordt voor het eerst vermeld in 994. Het is een romaans gebouw met één schip, waarschijnlijk herbouwd in de 13e eeuw en verhoogd in de 16e eeuw. Let rechts van het portaal op de gebeeldhouwde grafsteen met de beeltenis van Guillem Gerard, een weldoener van de parochie die in 1342 stierf. Loop naar binnen, richting de sacristie, voor een prachtige marmeren fontein uit de 16e eeuw. Geniet van een wandeling door de charmante omliggende straatjes; vooral het "Château" is een bezoek waard. Je bereikt het via een versterkte poort vlakbij het gemeentehuis. Sommige huizen hebben nog resten van beschilderde dakranden, al is de verf door de tand des tijds helaas grotendeels vervaagd.

Van Fourques naar Montauriol...

Ooit bestond er naast dit dorp ook Montauriol d'Amont, gelegen stroomopwaarts aan de rivier de Montauriol, met een eigen kerk gewijd aan Sint-Michiel en een kasteel waarvan alleen een vierkante toren overblijft. Het was de abdij van Cuixà die in de 10e eeuw enkele goederen in beide dorpen had verworven. Een zekere Oliba d'Oms was de heer van de streek. Daarna was het vader Bernat de Montauriol, en vervolgens werd het een heerlijkheid van de familie Delpas de Saint-Marsal, die beide dorpen verenigde en de heerlijkheid tot aan de Revolutie behield. Zelfs als je alle boerderijen en gehuchten meetelt, is de bevolking nooit erg groot geweest. Het moet gezegd dat vruchtbare landbouwgrond altijd schaars is geweest en dat de opbrengst van de bossen niet voldoende was om veel mensen te onderhouden. De afgelopen vijftig jaar heeft de gemeente nieuwe inwoners verwelkomd die de huizen en boerderijen op prachtige wijze hebben gerenoveerd.

Laten we het over de kerk hebben. Aan wie is ze gewijd, vraag je je af? Natuurlijk aan Sint-Saturninus! Als je naar binnen stapt, zie je prachtige geschilderde en vergulde schilderijen: het centrale doek verbeeldt de kruisiging, de twee schilderijen aan de linkerkant tonen de annunciatie en de aanbidding van het kindje Jezus, en die aan de rechterkant scènes uit het martelaarschap van Sint-Saturninus.

Kom, ik ga even in de "pauzestand", jullie hebben vrije tijd tot de volgende etappe...