Musée Toulouse-Lautrec in Albi: 1000 werken in een middeleeuws fort
Muren van rode baksteen die zeven meter dik zijn. Zacht licht dat langs de affiches van de Moulin Rouge strijkt. In het voormalige fort van de bisschoppen van Albi heeft Henri de Toulouse-Lautrec zijn postume toevluchtsoord gevonden. Het Musée Toulouse-Lautrec herbergt de belangrijkste publieke collectie ter wereld die aan deze schilder is gewijd: meer dan 1000 werken die in 1922 door zijn familie werden nagelaten.
Waarom het Musée Toulouse-Lautrec bezoeken?
Henri de Toulouse-Lautrec werd in 1864 in Albi geboren in een aristocratische familie die afstamde van de graven van Toulouse. Zijn ouders, neef en nicht van elkaar, gaven hem een erfelijke botziekte door waardoor zijn groei stopte bij 1,52 meter. Deze fysieke beperking leidde zijn leven richting de kunst, ver weg van de paardensportactiviteiten van zijn vader. Hij overleed op 37-jarige leeftijd en liet een gigantisch oeuvre na: meer dan 700 schilderijen, 275 aquarellen en 369 litho's.
Zijn moeder Adèle en zijn vriend en galeriehouder Maurice Joyant hebben gestreden om dit museum in zijn geboortestad op te richten. Hun doorzettingsvermogen werd beloond: Albi bezit vandaag de dag 219 schilderijen, 563 tekeningen, 183 litho's en de 31 affiches die de reclamewereld voorgoed veranderden.
Palais de la Berbie: waar het decor wedijvert met het werk
Het Palais de la Berbie is op zichzelf al een bezoek waard. Dit bisschoppelijke fort, gebouwd tussen 1228 en 1308, torent met zijn massieve silhouet boven de Tarn uit. De naam is afgeleid van het Occitaanse bisbia, wat bisschopszetel betekent. De bisschoppen van Albi lieten het bouwen om hun macht te bevestigen tegenover de stadsconsuls en de laatste resten van de katharenketterij.
Tijdens renovatiewerkzaamheden tussen 2001 en 2012 kwamen dertiende-eeuwse vloeren van geglazuurd terracotta aan het licht, die wonderbaarlijk genoeg onder de houten vloeren bewaard waren gebleven. In sommige zalen loop je letterlijk boven een voormalige rechtbank van de Inquisitie.
Belangrijke werken om te zien
De eerste zalen: familieportretten
De route begint bij de jeugdwerken. La Comtesse Adèle de Toulouse-Lautrec, zijn moeder, is te zien op verschillende schilderijen vol ingetogen tederheid. De dierstudies, vooral die van paarden, tonen al een scherp observatievermogen en oog voor beweging.
De Parijse wereld: cabarets en bordelen
De volgende zalen schakelen over naar het nachtelijke Parijs van Montmartre. De danseressen van de Moulin Rouge, de zangeressen uit de café-concerten en de prostituees uit de bordelen passeren de revue met een openhartigheid die zijn tijdgenoten destijds schokte. De affiche Moulin-Rouge, La Goulue uit 1891 heeft de lithografie definitief een plek gegeven in de kunstgeschiedenis.
Tip van een kenner: het museum is buiten het zomerseizoen gesloten tussen 12:30 en 14:00 uur. Je ticket blijft de hele dag geldig, dus gebruik de pauze om te lunchen en door de gratis tuinen van het paleis te wandelen, met uitzicht op de Tarn en de Pont-Vieux.
De derde verdieping: tijdgenoten
Op de bovenste verdieping hangen werken van vrienden en tijdgenoten van Toulouse-Lautrec. Pierre Bonnard, Maurice Denis, Émile Bernard en een paar doeken van Matisse maken de onderdompeling in deze bruisende periode compleet. In de ceremoniële zalen uit de zeventiende eeuw, met beschilderde plafonds en originele parketvloeren, hangen bovendien werken van oude meesters, waaronder een schilderij van Georges de La Tour.
Let tijdens je bezoek vooral op:
- Het portret van Gabriel Tapié de Céléyran, een neef van de kunstenaar, herkenbaar aan zijn slungelige postuur
- De voorbereidende tekeningen die naast de definitieve affiches hangen en het creatieve proces onthullen
- De originele lithografische stenen die werden gebruikt voor het drukwerk
Op de geboortegrond van de schilder vind je een prachtig museum in een schitterend kasteel. De indeling binnen is erg mooi. De locatie zelf vormt een prachtig decor voor de schilderijen van de kunstenaar (beschilderde plafonds, houten galerijen...). Het omhulsel is net zo indrukwekkend als de inhoud!
Ik vond de tuinen ook geweldig, erg groen en bloemrijk met mooi gesnoeide heggen.